Рөстәм Закиров башкаруында «Сагынуга дәва юк икән» җыры

Шомырт

Шомырт – куе ябалдашлы, биеклеге 10 метрга җитә торган агач яки зур куак. Кәүсәсенең кайрысы кара-соры, яшь ботакларыныкы кызгылт-көрәнсу.

Шомырт сүзен борынгы төрки телдәге уймуру (йомры) сүзеннән чыккан дип исәплиләр: җиләкләре кап-кара төстә – йомры бит.

Шагыйрә Флера Тарханованы...

Шагыйрә, тәрҗемәче, филология фәннәре кандидаты, ТРның атказанган сәнгать эшлеклесе, ТРның Журналистлар (1995) һәм Язучылар (1998) берлекләре әгъзасы Флера Габдерахман кызы Тарханова 1947 елның 25 маенда Чистай районының Яуширмә авылында туган.

Басылып чыккан китаплары: «Синең кайнар сулышлар» (1998), «Уңган кыз» (1998), «Йөрәгемә яшерелгән серләр» (2001), «Серле дөнья» (2002), «Өч кайрый» (2003), «Яшьлек эзем калган сукмаклар» (2005), «Алтын уклар» (200?), «Язмышлар язылганда» (2007).

Ф.Тарханова 2018 елның 31 июлендә Казанда вафат булды.

XIX гасыр хәлегъ документ...

Безнең кулда саклана торган бу кулъязма документ XIX гасыр азагына карый. Ул 17,5х22 см үлчәмле кәгазьгә нәсех ысулы белән гарәп хәрефләрендә язылган 16 юлдан гыйбарәт. Әлеге документ – «аерылышу кәгазе», ягъни ир ягы, хатын ягы бер-берсенә карата бернинди дәгъва булмавын шаһитлар алдында белдерә һәм дүрт як та имза сала: ир үзе, хатын, хатынның әтисе һәм шаһитлар.

Идел болгарларына ислам д...

Борынгы болгар бабаларыбызда ислам диненең таралу тарихын өйрәнү өчен тарихчылар кулында берничә төрле чыганак бар.

 

Мөхәммәд пәйгамбәрнең (с.г.в.) хикмәтле таягы

Аларның беренчесе халык авыз иҗаты әсәрләренә карый. Идел буе Болгарында ислам динен кабул итүне Пәйгамбәребез (с.г.в.) сәхабәләре белән бәйләүче сюжет татар фольклорында еш очрый.

Риваятьләрнең берсендә, легендар Айдар хан идарәсе вакытында Болгар җиренә Мөхәммәд пәйгамбәр (с.г.в.) сәхабәләре – Зөбәир бине Талкә, Зөбәир бине Җәдга һәм Габдерахман килеп киткәннәр, дип сөйләнә. Ерак якларга китәр алдыннан Пәйгамбәребез (с.г.в.) аларга, башыннан салып, үзенең чалмасын, таягын һәм кара савытын тапшыра, имеш. Бу сәхабәләр Айдар ханның ислам динен кабул итүендә хәлиткеч роль уйнаганнар булып чыга.

Әкрам Галләмов һәм аның ш...

Әкрам Галләмов

Кулъязмалар янмый, диләр. Хезмәт ветераны Рузалия Хаҗип кызы Гатиятова үзенең якын туганы – фронтовик Әкрам Галләм улы Галләмовның шигырьләр дәфтәрен көтмәгәндә-уйламаганда табып, аны күз карасыдай кадерләп саклый. Гарәпчә язылган әлеге шигырьләрне галим Зөфәр Мөхәммәтшин татарчага күчергән.

Җәмигъ мәчетенә нигез сал...

Бүген — тарихта кала торган истәлекле көн. Башкалабыз Казанда яңа Җәмигъ мәчетенә нигез салу тантанасы булды һәм җәмәгать намазы укылды. Әлеге тарихи вакыйгадан фоторепортаж тәкъдим итәбез. 

Алтын Урда һәм суфыйлар

Олуг Олыс, ягъни Алтын Урда дәүләте Чыңгыз хан һәм аның уллары, торыннары алып барган сугышлар нәтиҗәсендә оеша. Шактый территорияне биләгән бу ил мөселман һәм мөселман булмаган халыкларны, аларның җирләрен бер канат астына җыя. Әмма ул тиз арада тулаем ислам мәмләкәтенә әверелә.

Пәйгамбәребез Мөхәммәднең...

Әнәс разыйаллаһу ганһү риваять итә. Рәсүлуллаһ салләллаһу галәйһи вәсәллам бәдрәфкә кергәндә әйткән: «Аллааһуммә инни әгуузубикә минәл хубси вәл хабә’ис» («Йә Аллаһ! Сыенамын Сиңа ир шайтаннар зарарыннан һәм хатын шайтаннар явызлыгыннан»).

Үтерүче (Хикәянең ахыры)

Хикәянең башын монда укый аласыз  

Күк күкрәп, яшен яшьнәде исә, әллә кая әллә нәрсә шартлады исә, Каюм тагын торып чабарга, куркыныч нәрсәләр сөйләргә керешә, үзен кеше суючы, вор диеп атый иде. Аның күзенә әллә нинди хәерчеләр күренеп, аңа бармак белән янаган төсле була иде. Ул бертуктаусыз ничек хәерчене үтергәнлеген Ягъкубка сөйли һәм аңарга бу эшне башка кешеләргә дә сөйләргә куша иде.

Кем беләндер бит…

Фәхри Насретдинов, яшь җырчы Рафаил Җаббаров белән очрашкач, тиздән гастрольгә чыгачагы турында әйтә.

– Ә-ә, мин бу хакта ишеттем инде, Фәхри абый, – ди Рафаил. – Сара апа Садыйкова белән чыгасың икән.

Үтерүче (Хикәянең дәвамы)

Хикәянең башын монда укый аласыз

Ярминкә башланды. Купеслар товарларын урынлаштырып, кибетләр ачтылар.

Ярминкәдә халыкның очы-кырые да юк. Күбесе авыл халкы. Ягъкубның шулкадәр күп халыкка исе китсә дә, үз эшен дә онытмады. Ул һәммәсен дә җентекләп күзли, кем товар алырга килә, кем болай гына товарның яхшылыгын карарга, кем усал ният белән йөри? Барысын да кичерә иде. Әгәр килүчеләрдән берәрсе шөбһәле күренсә, андый-мондый нәрсә эләктерерлек булса, андыйларны куып җибәрә иде.

Рәссам Чыңгыз Әхмәровның ...

Рәссам, график, монументаль сәнгать остасы, педагог, сәнгать фәннәре кандидаты, профессор, СССР дәүләт премиясе (1948) һәм Үзбәкстан ССРның Хәмзә исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (1968), Үзбәкстан ССРның (1964) һәм Татарстанның халык рәссамы (1992) Чыңгыз Габдерахман улы Әхмәров 1912 елның 12 маенда Оренбург өлкәсенең Троицк каласында туган.

Чыңгыз Әхмәров – Үзбәкстанда монументаль сәнгатькә нигез салучы. 1955-1956 нчы елларда М.Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театры фойесын һәм диварларын («Бию», «Музыка» һәм «Сәнгать» композицияләре), 1957 елда Казан елга порты фасадын мозаикалар белән бизи, «Татар хатыны» (1968), «Йосыф һәм Зөләйха» (1975) картиналарын яза, «Мәрҗани Үзәк Азияд»ә, «Сөембикә Үтәмешгәрәй белән», «Габдулла Тукай», «Тормыш», «Татар кызы», «Татар биюе» дигән хезмәтләрен иҗат итә.

Ч.Әхмәров 1995 елның 13 мартында Ташкент шәһәрендә вафат булды.

Үтерүче (Хикәянең дәвамы)

Хикәянең башын монда укый аласыз

***

– Ах, бәхетсез балам, бәхетсез Ягъкуб! Сиңа Хода бәхетне бирмәде инде! – тол калган Гарифә карчык үзенең угылына шулай диде. Аның угылы Ягъкуб күптән түгел генә шәһәргә эшкә диеп барып, ике атнадан соң, бөтен киемен сатып, чак-чак кына авылына кайтып җиткән иде.

Башка язмалар →