Шагыйрь Әмир Мәхмүдовның тууына 75 ел

Шагыйрь, әдәбият галиме, филология фәннәре докторы (1999), җәмәгать эшлеклесе Әмир Гобәй улы Мәхмүдов 1947 елның 28 июнендә БАССРның Әлшәй районындагы Гәбдерәшит авылында туган.

Туган авылында – сигезьеллык, район үзәге Раевкада урта мәктәпне тәмамлагач, ул 1965-1969 нчы елларда Башкортстанның Бөре шәһәрендәге педагогия институтының рус филологиясе бүлегендә белем ала.

1974-1981 нче елларда – СССР Фәннәр академиясе Казан филиалының Тел, әдәбият һәм тарих институтында, 1981-1992 нче елларда – Казан педагогия институтында, 1998-2002 нче елларда ТР Фәннәр академиясенең Тел, әдәбият һәм сәнгать институтында эшли.

1990-1995 нче елларда ул Казанда «Суверенитет» исемле газета чыгара.

«Матурлык тантанасы» (1983), «Мәңгелек моң» (1987) һәм «Әмир иле» (2008) дигән шигырь китаплары авторы.

Әмир Мәхмүдов 2018 елның 15 маенда Казанда вафат булды һәм туган авылы зиратында җирләнде.

Язучы Фәрит Гыйльминең тууына 75 ел

Язучы, 1982 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы Фәрит Гыйльметдин улы Гыйльми (Гыйльметдинов) 1947 елның 14 апрелендә ТАССРның Мөслим районындагы Уразмәт авылында туган.

1970 елда ул Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлеген тәмамлый. 1970-1972 нче елларда ул Тарихи һәм мәдәни ядкярләрне саклау җәмгыятенең Әлмәт бүлеге җаваплы сәркатибе вазыйфасын башкара. 1972-1974 нче елларда исә Оренбург өлкәсенең Тук районында хәрби хезмәттә була. Фәрит Гыйльми 1974-1978 нче елларда Әлмәтнең 1 нче татар урта мәктәбендә тарих һәм әдәбият укыта. 1978-1983 нче елларда – Әлмәт батырма электр насослары заводында хезмәтне фәнни оештыру бюросы башлыгы, 1983-1985 нче елларда – «Оргтехстрой» трестында инженер булып эшли.

Архитектор Мөнир Агишевның тууына 90 ел

Архитектор Мөнир Хәсән улы Агишев 1932 елның 14 апрелендә Пенза өлкәсенең Биги авылында туган.

1957 елда ул Казанга килеп төпләнә. 1960-1962 нче елларда – ТАССР Торак-коммуналь хуҗалык министрлыгының, 1962-1971 нче елларда – «Татгражданпроект» институтындагы проектларның, 1971-1990 нчы елларда исә Казан шәһәренең баш архитекторы була, бер үк вакытта (1966-1980) Казан төзүче-мөһәндисләр институтында архитектуралы планлаштыру кафедрасы укытучысы вазыйфасын да башкара.

М.Агишев проектлары нигезендә Юдино бистәсендәге торак квартал (1959-1962), Спорт сарае бинасы (1966), Казан шәһәр яны вокзалы бинасы (1967, В.Федоров һәм В.Логинов белән берлектә), Консерваториянең концерт залы (1967), «Татарстан» кунакханәсе бинасы (1970, Осия Берим һәм М.Хәйруллин белән берлектә), Г.Камал исемендәге ТДАТ бинасы (1981, Г.Горлышков һәм Н.Точилин белән берлектә), Кызыл Байрак авылындагы мәчет (1994, Т.Агишев белән берлектә) һәм башка объектлар төзелә.

М.Х.Агишев – М.Вахитов һәйкәленең архитектур эшләнеше авторы да (1985, архитектор В.А.Петербуржцев һәм А.В.Степанов белән берлектә).

М.Агишев 1994 елның 3 мартында Казанда вафат булды.

Композитор Мансур Мозаффаровның тууына 120 ел

Композитор, педагог, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1950), Татарстанның халык артисты (1964), Г.Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (1959) Мансур Әхмәт улы Мозаффаров 1902 елның 18 (кайбер чыганакларда – 6) мартында Казанда туган. Әнисе – танылган шагыйрә, кызлар мәктәбенең мөгаллимәсе Маһруй Мозаффария. 1945 елда Казан консерваториясе ачылу белән, Мансур Мозаффаров анда гомеренең соңгы көннәренә кадәр укыта. Композитор 1939 елда беренче операсын – «Галиябану»ны, 1943 елда исә икенчесен – «Зөлхабирә»не иҗат итә.

С.Хәким, М.Мазунов, Ә.Ерикәй, М.Җәлил, М.Садри кебек күренекле шагыйрьләрнең шигырьләренә көйләр язган М.Мозаффаров 1966 елның 20 ноябрендә вафат булды һәм Казанның Яңа Татар бистәсе зиратында җирләнде.

Җәмәгать эшлеклесе Габдулла Апанаевның тууына 160 ел

Җәмәгать һәм дин эшлеклесе, меценат, публицист, педагог һәм нашир Габдулла Габделкәрим улы Апанаев 1862 елның 15 мартында Вятка губернасының Малмыж өязендәге Сосна авылында (хәзерге Балтач районына керә) туган. Ул Шиһабетдин Мәрҗаниның яраткан шәкерте була. Габдулла Апанаев 1906 елның 1 февралендә «Азат» газетасының беренче санын, нашир буларак, бастырып чыгара.

Аның шәкертләре арасында Нәҗип Думави һәм Гаяз Исхакый кебек шәхесләрнең булуы үзе генә дә күпне сөйли.

Габдулла Апанаевның гомере фаҗигале төстә өзелә: 1919 елның 25 июнендә ул, М.Вахитовны үтерүне оештыруда гаепләнеп, кызыл гаскәрләр тарафыннан атып үтерелә.

Шагыйрь Кадыйр Сибгатуллинның тууына 80 ел

Шагыйрь, публицист, 1978 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы Кадыйр Сибгатуллин (Минкадыйр Идиятулла улы Сибгатуллин) 1942 елның 15 февралендә Татарстанның Балык Бистәсе районындагы Балыклы Чүкәй авылында дөньяга килә. Кече Укмас, Яншык һәм Олы Солтан авылларының мәктәпләрендә белем ала.

1974 елда Кадыйр Сибгатуллинның «Әманәт» дигән тәүге шигъри җыентыгы дөнья күрә. Шулай ук аның «Гамь» (1976), «Авазлар» (1981), «Хыял» (1986), «Инану» (1988), «Таңнар, кичәләр» (1989), «Гомерем дулкыннары» (1993), «Намазлык» (1994), «Әйтте шагыйрь» (2002) һәм «Бер ноктада» (2007) исемле шигырь җыентыклары да басылды.

К.Сибгатуллин 1994 елның 4 июнендә Чаллыда вафат булды.

Театр белгече Рәүф Игъламовның тууына 80 ел

Театр белгече һәм тәнкыйтьче, Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (1991), Д.Сираҗиев исемендәге премия лауреаты (2002) Рәүф Игъламов (Рәүф Мәхмүт улы Игъламов) 1941 елның 19 октябрендә Казанда туган.

1971-2001 нче елларда ул – Казан мәдәният һәм сәнгать академиясе, аннары Казан театр училищесы укытучысы. Татар һәм башка милли театрларның тарихына һәм үсеш проблемаларына багышланган күпсанлы мәкаләләр, «Күренекле драматург» (1987), «Уйнаучы курчаклар сәнгате» (2004), «Вакыт аша сынау» (2007) китаплары авторы.

Р.Игъламов 2016 елның 25 маенда вафат булды.

Шагыйрь Равил Бохараевның тууына 70 ел

Шагыйрь, прозаик, драматург, публицист, журналист һәм тәрҗемәче, Республиканың М.Җәлил исемендәге премиясе лауреаты (1986), Татарстанның Г.Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (2006), 1978 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы Равил Бохараев (Равил Рәис улы Бохараев) 1951 елның 18 октябрендә Казанда туган.

1968-1974 нче елларда Казан дәүләт университетының механика-математика факультетында укый һәм кибернетика белгечлеге буенча аспирантура тәмамлый. Ул – 20дән артык китап авторы.

Р.Бохараев 2012 елның 24 гыйнварында Лондонда вафат булды.

 

 

Шагыйрь Мөдәррис Әгъләмовның тууына 75 ел

Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре, Татарстанның Г.Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (1992), Татарстанның халык шагыйре (2006), 1973 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы Мөдәррис Әгъләм (Мөдәррис Зөфәр улы Әгъләметдинов) 1946 елның 13 октябрендә Зәй районының Биш Субашы (Пуст-Ашыт) авылында туган.

М.Әгъләмовның беренче шигырьләре 1959 елда Татарстан һәм Башкортстан пионер газеталарында һәм журналларында басыла. 1970 елда «Кыңгырау» исемле мөстәкыйль китабы дөнья күрә.

М.Әгъләмов 2006 елның 26 ноябрендә Казанда вафат булды.

Артист Хәлил Әбҗәлиловның тууына 125 ел

Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисты, Г.Тукай исемендәге дәүләт бүләге лауреаты (1958), СССРның халык артисты (1957) Хәлил Гали улы Әбҗәлилов 1896 елның 29 сентябрендә Оренбург губернасының Шарлык өязендәге Мостафа авылында туа. Шагыйрь М.Җәлилнең туганнан туган абыйсы.

1918 елда Х.Әбҗәлилов «Ширкәт» труппасында уйный башлый. Гражданнар сугышы елларында фронт театр бригадаларында эшли. 1920-1922 нче елларда – Хивә һәм Бохара татар театрларында, 1923-1924 нче елларда Әстерхан дәүләт татар театрында иҗат итә.

1924-1928 нче елларда Бохара дәүләт киностудиясе (хәзер – «Үзбәкфильм») фильмнарында уйный. «Үлем манарасы астында» (Корбашы-атаман), «Рәвәт чүл бүреләре» (1928, Абдулнәби бай ролендә), «Икенче хатын», «Кемдә хакимият», «Махау авырулылар» фильмнарында рольләр башкара. Титрларда ул Х.Джалилов дип языла.

Х.Әбҗәлилов 1963 елның 18 мартында Казан шәһәрендә вафат була.