Театр белгече Рәүф Игъламовның тууына 80 ел

Театр белгече һәм тәнкыйтьче, Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (1991), Д.Сираҗиев исемендәге премия лауреаты (2002) Рәүф Игъламов (Рәүф Мәхмүт улы Игъламов) 1941 елның 19 октябрендә Казанда туган.

1971-2001 нче елларда ул – Казан мәдәният һәм сәнгать академиясе, аннары Казан театр училищесы укытучысы. Татар һәм башка милли театрларның тарихына һәм үсеш проблемаларына багышланган күпсанлы мәкаләләр, «Күренекле драматург» (1987), «Уйнаучы курчаклар сәнгате» (2004), «Вакыт аша сынау» (2007) китаплары авторы.

Р.Игъламов 2016 елның 25 маенда вафат булды.

Шагыйрь Равил Бохараевның тууына 70 ел

Шагыйрь, прозаик, драматург, публицист, журналист һәм тәрҗемәче, Республиканың М.Җәлил исемендәге премиясе лауреаты (1986), Татарстанның Г.Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (2006), 1978 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы Равил Бохараев (Равил Рәис улы Бохараев) 1951 елның 18 октябрендә Казанда туган.

1968-1974 нче елларда Казан дәүләт университетының механика-математика факультетында укый һәм кибернетика белгечлеге буенча аспирантура тәмамлый. Ул – 20дән артык китап авторы.

Р.Бохараев 2012 елның 24 гыйнварында Лондонда вафат булды.

 

 

Шагыйрь Мөдәррис Әгъләмовның тууына 75 ел

Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре, Татарстанның Г.Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (1992), Татарстанның халык шагыйре (2006), 1973 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы Мөдәррис Әгъләм (Мөдәррис Зөфәр улы Әгъләметдинов) 1946 елның 13 октябрендә Зәй районының Биш Субашы (Пуст-Ашыт) авылында туган.

М.Әгъләмовның беренче шигырьләре 1959 елда Татарстан һәм Башкортстан пионер газеталарында һәм журналларында басыла. 1970 елда «Кыңгырау» исемле мөстәкыйль китабы дөнья күрә.

М.Әгъләмов 2006 елның 26 ноябрендә Казанда вафат булды.

Артист Хәлил Әбҗәлиловның тууына 125 ел

Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисты, Г.Тукай исемендәге дәүләт бүләге лауреаты (1958), СССРның халык артисты (1957) Хәлил Гали улы Әбҗәлилов 1896 елның 29 сентябрендә Оренбург губернасының Шарлык өязендәге Мостафа авылында туа. Шагыйрь М.Җәлилнең туганнан туган абыйсы.

1918 елда Х.Әбҗәлилов «Ширкәт» труппасында уйный башлый. Гражданнар сугышы елларында фронт театр бригадаларында эшли. 1920-1922 нче елларда – Хивә һәм Бохара татар театрларында, 1923-1924 нче елларда Әстерхан дәүләт татар театрында иҗат итә.

1924-1928 нче елларда Бохара дәүләт киностудиясе (хәзер – «Үзбәкфильм») фильмнарында уйный. «Үлем манарасы астында» (Корбашы-атаман), «Рәвәт чүл бүреләре» (1928, Абдулнәби бай ролендә), «Икенче хатын», «Кемдә хакимият», «Махау авырулылар» фильмнарында рольләр башкара. Титрларда ул Х.Джалилов дип языла.

Х.Әбҗәлилов 1963 елның 18 мартында Казан шәһәрендә вафат була.

Шагыйрь Исхак Закировның тууына 110 ел

Шагыйрь Исхак Кадыйр улы Закиров 1911 елның 14 сентябрендә Казан шәһәрендә туган. М.Вахитов исемендәге татар урта мәктәбендә җиде класс белем алганнан соң, хисапчылар курсын, аннары, читтән торып укып, Казан финанс-экономика институтын тәмамлый. Шигырьләре көндәлек матбугатта 1929 елдан басыла башлый. 1934-1941 нче елларда башта Татарстан дәүләт нәшриятында, соңыннан Татарстан язучылар союзында хисапчы булып эшли. Бөек Ватан сугышы башлану белән, фронтка китә, Белоруссия җирләренә кадәр барып җитә. 1944 елның 14 июлендә Витебск өлкәсенең Городилово авылы тирәсендә барган каты сугышта каһарманнарча һәлак була.

И.Закиров иҗатының аерым үрнәкләре «Татар поэзиясе антологиясе» (1956), «Җыр һаман яңгырый» (1956), «Алар сафта» (1961) һәм «Утлы еллар поэзиясе» (1972) исемле җыентыкларга кертелгән.

Гәрәй Рәхимнең соңгы шигыре

Гәрәй Рәхимнең соңгы — язылып бетмәгән шигыре «Ядәч» дип атала. Әлеге шигырьне шагыйрьнең хатыны Диләрә ханым «Безнең мирас» журналының баш мөхәррире Ләбиб Леронга кичә ватсап аша юллаган…

Композитор Рөстәм Яхинның тууына 100 ел

Композитор, ТР Дәүләт гимны авторы, РСФСРның (1981) һәм СССРның халык артисты (1986), Татарстанның Г.Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (1959), ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1964) Рөстәм Мөхәммәтхаҗи улы Яхин 1921 елның 16 августында Казанда туган. Ул күренекле мәгърифәтче Таиб Яхин белән бер нәселдән. Аның нәсел җебе Саба районының Шыңар авылына һәм Теләче районының Казаклар авылына барып тоташа. М.Мәһдиевнең әнисе Бибирабига да шушы затлы тамырдан.

Рөстәм 3 яшендә пианинода үзлегеннән халык көйләрен уйный башлый. 13 яшендә музыка мәктәбенә укырга керә һәм 7 еллык мәктәпне 3 елда тәмамлый.

Р.Яхин 1993 елның 23 ноябрендә вафат булды.

Шагыйрь Әдип Маликовның тууына 100 ел

Шагыйрь, 1939 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1979), Р.Төхфәтуллин исемендәге әдәби премия иясе Әдип Малик улы Маликов 1921 елның 16 августында Башкортстанның Яңавыл районына караган Югары Чат авылында туган.

Ул 1946-1949 нчы елларда Татарстан радиосында әдәби-драматик тапшырулар редакторы булып эшли. 1955 елда Әлмәт шәһәрендә әдәби иҗат берләшмәсе оештырып, 1960 елга кадәp аңа җитәкчелек итә. 1963 елда әдәби берләшмә Әлмәт Язучылар оешмасына әйләнә. 1965-1967 һәм 1972-1982 нче елларда Ә.Маликов бу оешманың җаваплы сәркатибе булып эшли.

Кайбер китаплары: «Сахалин язмалары» (1948), «Кайнар эзләр» (1956), «Без кояшны юлда каршылыйбыз» (1964), «Кембригә юл салучылар» (1965), «Гашыйклар юлы» (1978).

Ә.Маликов 2009 елның 23 апрелендә Әлмәт шәһәрендә вафат булды һәм шунда җирләнде.

Актриса Мәрзия Миңлебаеваның тууына 110 ел

ТАССРның халык артисты (1970) Мәрзия Галимбай кызы Миңлебаева 1911 елның 11 августында Сарапул өязендәге Ижау шәһәрендә (Вятка губернасы) туган.

1931 елда ул Татар театр техникумын тәмамлый һәм Казан эшче театрында эшли башлый. 1936 елдан – Татар академия театрында.

Башкарган рольләре: Галиябану («Галиябану», М.Фәйзи), Гөлйөзем («Наемщик», Т.Гыйззәт), Зөбәрҗәт («Зөбәрҗәт», Ф.Сәйфи-Казанлы), Хатирә («Һиҗрәт», Н.Исәнбәт), Халидә («Тормыш җыры», М.Әмир) һ.б.

М.Миңлебаева 2000 елның 20 августында вафат булды.

Композитор Солтан Габәшинең тууына 130 ел

Татарлардан беренче профессиональ композитор һәм педагог Солтан Габәши (Солтан Хәсәнгата улы Габәши) 1891 елның 13 маенда хәзерге Биектау районының Кече Солабаш авылында мулла Хәсәнгата Габәши авылында туган.

Солтан кечкенә вакытында ук кубызда һәм гармунда халык көйләрен уйнарга өйрәнә. 1913-1915 нче елларда ул үзенең «Кәккүк», «Рокыя-гөлкәем», «Вальс», «Пикник» һәм «Татар кызы» дигән әсәрләрен яза.

С.Габәши 1915 елда Казанга килә һәм татар драма труппасының берничә спектакленә (Г.Исхакыйның «Зөләйха», Ф.Бурнашның «Таһир-Зөһрә», К.Рәхимнең «Бүз егет» әсәрләре) көйләр яза. 1932 елда ул Уфага күчеп китә һәм Башкорт сәнгать техникумында укыта, Башкортстан Композиторлар берлеген оештыручыларның берсе була.

С.Габәши 1942 елның 8 гыйнварында Борай районының Чалкак авылында вафат була.