Шәкертлек әдәбе (2)

Гыйлем

Гыйлем – дөньяда һәм ахирәттә үзеңә файдасы яки зарары була торган нәрсәләрне белү. Гыйлемнән башка сыйфатлар, мәсәлән, батырлык, юмартлык һәм шәфкать итүчелек кебекләр кайбер вакытта хайваннарда да табыла, әмма гыйлем кешегә генә хас.

Гыйлем алу – кешеләр өстендә булган олы бурыч. Аллаһы Тәгалә хәзрәтләре: «Белмәгән нәрсәләргәгезне белгән кешеләрдән өйрәнегез!» – дип боера һәм: «Белгәннәр белән белмәгәннәр бер дәрәҗәдә булмас», – ди.

Пәйгамбәребез хәзрәтләреннән шушы хәдис шәрифләр риваять ителгән:

1) Һәр мөселман өчен гыйлем алу фарыз.

2) Гыйлем алучылар өчен фәрештәләр канатларын иңдереп торырлар.

3) Гыйлем юлына кергән кешене Аллаһы Тәгалә җәннәт юлына кертер.

4) Аллаһы Тәгалә хәзрәте һәм фәрештәләр, җир-күк әһеле, хәтта ки ояларында булган кырмыскалар, судагы балыклар өйрәнүчегә рәхмәт һәм дога кылырлар.

5) Гыйлем алырга дип өеннән чыккан кеше кайтып кергәнче Аллаһы Тәгалә юлында саналыр.

6) Кыямәт көнендә пәйгамбәрләр, галимнәр, шәһидләр шәфагать кылырлар.

7) Аз гыйлем күп гыйбадәттән яхшырак.

Гыйлем алган вакытта вафат булган кеше пәйгамбәрләрдән генә түбән булганы хәлдә Аллаһы Тәгалә хәзрәтенә юлыгыр.

9) Галимнәр – пәйгамбәрләрнең варислары.

Болардан башка хәдисләр дә күп. Инде юлбашчыбыз булган хөрмәтле пәйгамбәребез хәзрәтләре шушы рәвештә мактаган нәрсәне өйрәнүебез һәм бурыч, һәм олы бәхетебезгә сәбәп булыр.

Хәзрәте Гали: «Аллаһы Тәгалә дошманнарга малны һәм безгә гыйлемне бүлеп бирде, ләкин без табышлы булып чыктык. Аның өчен (чөнки) мал бетәр, гыйлем артыр. Һәркемдә азмы-күпме гыйлем дәгъвасы була. Гыйлеме бар дигәннән шатлана һәм надан дигәнне ишетергә риза булмый, бу эш гыйлемнең зур мәртәбә икәнлегенә дәлил», – дигән.

Габдуллаһ бин Мәсгүд хәзрәтләре, гыйлем алучыларны күрсә: «Хәерле көн, хикмәт чишмәләре! Караңгылыкны яктыручылар! Иске киемле яңа күңеллеләр, һәр кабиләнең чәчкәләре!» – дип әйткән имеш.

Имам Шәгъби хәзрәтләре: «Һәмдан шәһәрәннән фәкыйрь бер кеше булып, Хаҗаҗ хозурына кердем, гыйлемем сәбәпле бай һәм мәртәбә иясе булып чыктым», – дигән. Чөнки гыйлемдә камил икәнлеген белгән, Хаҗаҗ Имам Шәгъбигә күп вазифалар билгеләгән.

Гыйлемле кеше вафат булса да, исеме һаман кала. Галимнәр – кабердә ятсалар да терекләр, әмма наданнар – җир өстендә йөрсәләр дә үлекләр. Гыйлемле булу тәкъвалыкка, тәкъвалык исә – дөнья һәм ахирәттә бәхетле булырга сәбәпче. Гыйлемле булу кеше өчен мөбәрәк бер зиннәт һәм һәрбер өстенлекнең иң гүзәле. Гыйлем – дөнья сукырлыгыннан һәм ахирәт газабыннан коткара торган нур. Гыйлем – аулакта иптәш, чит җирләрдә (горбәттә) сердәш, дуслар хозурында зиннәт һәм дошманнарга каршы үткен корал. Гыйлем алган кешенең теләкләре үзенең алдына килеп көтәр. Гыйлем алу хезмәте насыйп булган кешеләрнең башка хезмәтләргә мохтаҗлыклары булмас. Гыйлемле кешегә һәрбер ишек ачык булыр. Гыйлем белән хәләл-хәрәм һәм барча шәригать хөкемнәре беленер, Аллаһы Тәгаләгә итәгать һәм гыйбадәт кылыныр, кешеләрнең кыйммәтләре артыр.

Шуның өчен гыйлемне ихлас һәм мәхәббәт белән алу тиешле. Ләкин гыйлем алучылар өстендә беркадәр вазифалар бар. Юлдан йөрелмәсә, теләккә ирешү мөшкел булган кебек, вазифалар үтәлмәсә, гыйлем алу да авыр булыр. Бу вазифаларны без шушы рисаләдә язачакбыз.

Хезмәтне бүгенге телгә яраклаштыручы: Мөхәммәтов Илдар Ринат улы, КДУ студенты

Ризаэддин Фәхреддин «Шәкертлек әдәбе» (Гыйлем алган заманда шәкертләр өчен кирәк булган әдәпләр бәян ителгән рисалә) / «Иман» нәшрияты, Казан – 2002/1423

Кызыклы һәм файдалы язмалар белән танышып бару өчен Вконтакте төркеменә кушылыгыз.