Шәкертлек әдәбе (4)

Ният һәм аны дөресләү

Укырга керешүче үзенең ниятен дөресләргә тиешле. Ният – күңел эчендә булган чын фикер, уй ул. Гыйлем юлында йөргән һәм дәресханәләргә кергән шәкертләрнең ният дөресләүләре – олы бәхеттер. Рәсүл Әкрәм: «Гамәлләрнең саваплары нияткә күрә», – дигән. Дөнья эше сурәтендә күрелгән күп гамәлләр изге ният аркасында ахирәт гамәленнән саналырлар һәм ахирәт гамәле сурәтендә күрелгән күп эшләр бозык ният аркасында дөнья гамәленнән хисап ителер. Ниятләре дөрес булган кешеләрнең гамәл дәфтәрләре күп гыйбадәт һәм олы гамәлләр белән тулы булыр.

Шуның өчен «Укуым һәм гыйлем алуым сәбәбеннән тышым һәм эчем нурлансын һәм беркадәр булса да наданлыгым кимесен, белгәнемне башкаларга өйрәтеп, ислам шәригатенә хезмәт итү насыйп булсын, Аллаһы Тәгалә хәзрәте биргән гакыл һәм сәламәтлек нигъмәтләренә гыйлемем сәбәпле шөкер итә белсәм, Аллаһы Тәгалә хәзрәте риза булган игътикад һәм гамәлләр белән дөньядан үтеп, Рәсүл Әкрәм шәфәгатенә лаек булсам иде», – дип ниятләү тиешле. Моның кыскасы: «Аллаһы Тәгалә хәзрәтенең ризалыгын тапсам иде», – дию булыр. Аллаһы Тәгаләнең ризалыгы ният ителмәгән гыйлем – файдасыз гыйлем. Файдасыз гыйлем исә – әрәм бер нәрсә. Рәсүлебез (с.г.в.) файдасыз гыйлемнән күп мәртәбә сакланган.

«Гыйлемем сәбәпле олы һәм хөрмәтле кеше булып та, халык арасында кадерем олы булсын, сүзем дә йөрсен, шул сәбәпле дин юлында хезмәт итсәм иде», – дип ният итү дә дөрес.

Укуның асыл нияте исә, белеп гамәл итү. Гамәл кылырга сәбәп булмаган гыйлем белән файда алырга мөмкин булмаган хәзинә – икесе бер дәрәҗәдә. Хәтта «Гамәлсез гыйлем Аллаһы Тәгаләнең хозурында кешенең үз зарарына дәлил булыр», – дигәннәр. Ләкин «Ниятне дөресли алмыйм» дип укымый тору – дөрес түгел. Ният дөрес булсын яки булмасын – уку тиешле. Әгәр дә «Хәзер ниятне дөресли алмасам да, бәлки, Аллаһы Тәгалә хәзрәтенен мәрхәмәте булыр, киләчәктә дөресләрмен», – дигән фикер күңелеңә төшә башласа, бу үзе – ният дөресләү. Бер кеше, гарчә бозык ният белән гыйлем алган булса да, соңыннан бу кешенең ниятен гыйлем үзе дөресләр. Олы галимнәрдән Мәҗаһид хәзрәтләре: «Гыйлем эстәгән вакытыбызда яхшы ниятебез юк иде. Аллаһы Тәгаләнең ярдәме булды, соңыннан ниятне дөресләдек», – дигән. Шулай ук Суфьян Сәүри хәзрәтләре: «Гыйлемне Аллаһы Тәгаләдән башка өчен алган идек, ләкин гыйлем безне бу ниятебездә калдырмады. «Мин Аллаһы Тәгаләдән башка өчен булырга риза булмыйм», – дип, безне үзенә ияртте», – дигән.

Сүзнең кыскасы: гыйлем алу вакытында ният дөресләргә тырышу; ният дөресләнмәсә, кайчан булса да бер дөресләнүне өмет итеп, өзлексез гайрәт һәм мәхәббәт белән уку, өйрәнү тиеш. Бозык ният белән наданлыкны бер-беренә каршы куйганда, наданлыкның зарары артык икәнлеге ачык билгеле. Акыллы кешеләр «Ике зарар очраса, җиңелрәген ихтыяр итәргә тиешле», – дигәннәр.

Хезмәтне бүгенге телгә яраклаштыручы: Мөхәммәтов Илдар Ринат улы, КДУ студенты

Ризаэддин Фәхреддин «Шәкертлек әдәбе» (Гыйлем алган заманда шәкертләр өчен кирәк булган әдәпләр бәян ителгән рисалә) / «Иман» нәшрияты, Казан – 2002/1423

Кызыклы һәм файдалы язмалар белән танышып бару өчен Вконтакте төркеменә кушылыгыз.