(Гыйлем алган заманда шәкертләр өчен кирәк булган әдәпләр бәян ителгән рисалә)
Икътисад
Икътисад – тота белү ул. Кулда азмы-күпме булган акча яки башка нәрсәләрне, исраф һәм саранлыкка керми, бәлки гаделлек белән сарыф итү – фәкыйрьлектән һәм мохтаҗлыктан саклый торган нәрсәләрнең берсе. Хәдис шәрифтә: «Икътисад белән дөнья көтүе фәкыйрь булмас», – диелгән.
Ашау-эчү, кием-салым һәм башка тормыш итү әсбапларында кыйммәтле нәрсәләрне куллану шәригать хөкеменнән хәрәм булмаса да «Юрганыңа күрә аяк озат!» сүзенчә гамәл ителсә, барысын яхшы тәрбияләп кулланырга нәфесне гадәтләндәрсә, кеше күңеле дә хуш булыр. Юкса, кулда булган кадәргә риза булмаган кешенең нәфесе, бөтен дөнья малына да канәгать булмас һәм туймас.
Икътисад белән гамәл итмәгән кеше ач күзле һәм комсыз булыр. Комсызлык исә – бетми торган фәкыйрьлек һәм дәвасы табылмаган хасталык яки азатлыгы ихтимал булмаган әсирлек. Хирысның соңы да хурлык булыр. Зәрнүҗи хәзрәтләре: «Комсыз галимдә гыйлем хөрмәте булмас, хак сүзне дә сөйләмәс», – дигән.
Шуның өчен үзләренең күз нурларын түгеп чәчәк кебек гүзәл вакытларын фида итеп тапкан гыйлемнәрен, алган әдәп һәм тәрбияләрен шәкертләр комсызлык һәм хирыс кебек бозык нәрсәләргә сарыф итмәскә тиешле. Тырыш галим комсызлыкка төшмәс, комсыз кешенең күзен дә туфрактан башка нәрсә туйдырмас.
Шәкерт вакытта икътисадка гадәт итүчеләр дөньяга чыккач та шушы гадәтләр белән булып, иркенлек һәм байлык белән гомер уздырырлар. Бу хәл тәҗрибә белән беленгән. Һәр күргәнне алырга һәм һәр күңелгә килгәнне ашарга-эчәргә, кием-салымда Казан халкына иярергә падишаһлар байлыгы да җитмәс. Шәкерт байлыгы ничек җитсен? Тән сәламәт, җан рәхәт һәм күңел тыныч булса, шатланып-куанып белем алуга булырга тиешле. Гыйлем булса, кием табылыр.
Көмеш сәгатьләрен кесәләренә салган һәм зиннәт сөйгән хатыннар кебек чуклы чылбырларны күкрәкләренә аскан күп шәкертләр күренә ки, хәзинәләре тикшерелсә, һич нәрсә табылмый. Гади генә киемнәр кигән шәкертләр туры килә ки, хәзинәләре гыйлем һәм әдәп, инсаф белән тулган була.
Хезмәтне бүгенге телгә яраклаштыручы: Мөхәммәтов Илдар Ринат улы, КДУ студенты
Ризаэддин Фәхреддин «Шәкертлек әдәбе» (Гыйлем алган заманда шәкертләр өчен кирәк булган әдәпләр бәян ителгән рисалә) / «Иман» нәшрияты, Казан – 2002/1423
Кызыклы һәм файдалы язмалар белән танышып бару өчен Вконтакте төркеменә кушылыгыз.
Комментарийлар
Комментарий уңышлы модерация узганнан соң килеп чыгачак. Гадәттә ул берничә минут вакытны ала