Рөстәм Миңнеханов Әтнә театрын 100 еллык юбилее белән котлады

Рөстәм Миңнеханов Әтнә татар дәүләт театрын 100 еллык юбилее белән котлады. Бүген республиканың театр җәмәгатьчелеге Театр елы ачылу уңаеннан Әтнә театрына җыелган иде. Театр әһелләренең Әтнәгә җыелуы бу театрның 100 еллык юбилее тантанасына да бәйле.

  • Әтнә театры юбилеен халык театрының беренче спектакленнән башлап исәпли. 1918 елда район һәвәскәрләре тарафыннан “Бәхет кошы” исемле спектакль куелган. 1911 елда театрга дәүләт статусы бирелде. Хәзер театр Габдулла Тукай исемен йөртә.

“Тагын 100 елдан тагын шушында очрашсак шәп булыр иде, — дип шаяртты Президент бүген Әтнә театры сәхнәсеннән. – Очраша алмасак та, ул истә калачак. 100 елдан җыелып искә алсалар да зур җиңү булачак”, — диде ул.

Рөстәм Миңнеханов Әтнә театрының иң кыен елларда барлыкка килгәнлеген, ил үсешенең иң авыр елларында да үз традицияләрен саклап калганлыгын искәртеп үтте. “Без аны 2011 елда күреп, дәүләт статусы бирдек. Ул моңа лаек иде”, — диде ул театр турында.

Театр артистлары: “Без — Рөстәм Нургалиевич ачкан бердәнбер профессиональ театр”, дип горурлана.
Бу хакта тулырак: https://tatar-inform.tatar/news/2018/12/13/176998/

Марс Шабаевның гаиләсе язучының кулъязмаларын архивка тапшырды

13 декабрь көнне Тататрстанның Архив эше буенча дәүләт комитеты татар язучысы, тәрҗемәче Марс Шабаевның гаиләсе тапшырган кулъязма истәлекләрен, фотоларын җәмәгатьчелеккә күрсәтте.

Чарада язучының тормыш иптәше Роза Шабаева да катнашты. “Марска иҗат эшендә гел булыша торган идем, кулъязмаларын басма машинкада үзем җыйдым”, — диде ул.

Роза Шабаева сүзләренчә, дәүләт архивына язучының барлык кулъязмалары, шул исәптән йөзләп фотографиясе тапшырылган. Ул язучының кайбер кулъязмаларын матбугатта бастырып чыгарырга ниятли.

Чарага Марс Шабаевның оныгы Наилә дә килгән иде. Оныгы бабасының шаян кеше булуын искә төшереп, поэмасыннан өзек укыды.

Татарстанның Архив эше буенча дәүләт комитеты җитәкчесе Гөлнара Габдрахманова Роза Шабаевага рәхмәт хаты тапшырды.

  • Марс Садри улы Шабаев 1933 елның 14 июлендә Татарстан АССРның Минзәлә районы Югары Тәкермән авылында укытучы гаиләсендә туган. Күренекле әсәрләре: «Әби-апа» , «Сине эзлим» (1965), «Артист» 1966). «Җикән камыш», «Онытма» һәм русча тәрҗемәдә чыккан «Ищу тебя» җыентыкларындагы шигырь һәм поэмалары өчен М. Шабаев 1976 елда Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясенә лаек булган.

 

Бу хакта тулырак: https://tatar-inform.tatar/news/2018/12/13/176996/

Рөстәм Миңнеханов: Татар авылы бетсә, без дә әкренләп таралып бетәчәкбез

Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов татар халкының нигезен авылларның яшәвендә күрә. «Татар авылы бетсә, без дә әкренләп таралып бетәчәкбез», — ди ул. Бу фикерен Рөстәм Миңнеханов Чаллының IT-паркында узган “Татарстанның эшлекле хезмәттәшләре” VIII Форумның пленар утырышы вакытында әйтте.

“Без монда үзебезнең татарлыгыбызны саклап калырга җыелдык”, — дип мөрәҗәгать итте ул Форумга килгән Россия һәм чит ил татар эшмәкәрләренә. “Без аны шәһәрдә саклап кала алмадык, ул – авылларда. Татар авылы бетсә, без дә әкренләп таралып бетәчәкбез”, — диде Рөстәм Миңнеханов.

Шул сәбәпле Рөстәм Миннеханов авылларның яшәү сыйфатын шәһәрнекеннән дә ким булмавын әйтте. Аларда яшәү сыйфатың конкурентлы дәрәҗәгә күтәрү кешеләрне авылларда калып эшләргә җәлеп итәчәк, диде Татарста Президенты.
Бу хакта тулырак: https://tatar-inform.tatar/news/2018/11/30/176209/

Татарстан ата-аналары балаларны музейларга йөртүне оештыру мәсьәләләренең җиңелләшүен көтә

Балаларны класслар белән музейларга алып бару шартлары катлаулануына ата-аналар ризасызлык белдерә. Бу хакта “Татар-информ” хәбәрчесенә Татарстан Милли музее генераль директоры Гөлчәчәк Нәҗипова әйтте.

“Элек тарих дәресләре һәм әдәбият дәресе программаларында музейларга барулар мәктәп программасына кертелгән иде. Без Тукайны Тукай музеена барып өйрәндек, — ди ул. — Хәзер ул тәртип бетте. Мәктәпләрдә беркая да барырга ярамый, беренче чиратта – дәрес. Шуңа да без мәктәпләргә үзебез киләбез”.

“Әти-әниләр балаларның музейларга йөрүләрен бик телиләр. Аларның үзләренең бала белән музейларга йөрергә вакытлары җитми, төркем белән җыеп алып баруны оештыру да бик мәшәкатьле”, — ди Гөлчәчәк Нәҗипова.

Ул Казан балаларын Алабуга музейларына алып бару өчен 12 төрле документ җыярга кирәклеген әйтә. “Оештыру эшләрен җиңеләйтү тәкъдимнәре белән чыктык. Җыелып сөйләшүләр дә булды. Югыйсә, киртәләр куелды. Ә чишү юллары кыен”, — ди ул.

Бүген Татарстан мәдәният министрлыгында үткәрелгән Иҗтимагый совет утырышында министрлык эшчәнлегенең халык күзаллаган өстенлекле юнәлешләре билгеләнде. Мәдәният министрлыгының эш юнәлешләрен билгеләү буенча дәүләт хезмәтләре порталы аша тавыш бирүдә катнашучыларның яртысы балаларның музейларга йөрүен арттырырга кирәклеген әйткән.

Иҗтимагый совет әгъзаларының да күпчелеге шушы пункт буенча тавыш бирде.

Бу хакта тулырак: https://tatar-inform.tatar/news/2018/11/29/176131/

Рөстәм Миңнеханов National Geographic белән Татарстан туризмы турында фикер алышты

Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов Лондонга эшлекле сәфәре барышында компаниянең Европа һәм Африка буенча өлкән вице-президенты Аннабел Канвелл белән National Geographic Partners медиаплатформаларында Татарстанның туристик потенциалын алга җибәрү мөмкинлеге турында фикер алышты.

Татарстан Президенты матбугат хезмәте хәбәр итүенчә, Рөстәм Миңнеханов республикадагы туризм инфраструктурасы һәм республиканың кунакчыллыгы турында сөйләде. Ул бер ел эчендә Татарстанга 3 млн турист килүе турында әйткән.

National Geographic Partners компаниясе телевизион каналлар, журналлар, интернет-порталлар, китаплар, сәяхәтләр турында балалар басмалары һәм журналлар эшчәнлеге белән шөгыльләнә.

Бу хакта тулырак: https://tatar-inform.tatar/news/2018/11/26/175930/

Рөстәм Миңнеханов Мәрҗанигә куелган һәйкәлдә язуларның дүрт телдә булырга тиешлеген әйтте

Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов ТР Мәдәният министрлыгына Казанда дин галиме Шиһабетдин Мәрҗанигә куелган һәйкәлгә татар, инглиз һәм гарәп телләрендәге язулар өстәргә күрсәтмә бирде. Бу хакта «Татар-информ» агентлыгына Казан Кремленең рәсми вәкиле Лилия Галимова хәбәр итте.

«Татарстан Президенты Шиһабетдин Мәрҗани һәйкәлендә язуның бары тик рус телендә генә булуына игътибар итте һәм ТР Мәдәният министрлыгына татар, инглиз һәм гарәп телләрендә язулар өстәргә кушты», — диде Лилия Галимова.

Казанда мәшһүр татар дин галиме, фәлсәфәче, тарихчы һәм мәгърифәтчегә беренче һәйкәл 2018 елның 20 ноябрендә Кабан күле буенда тантаналы төстә ачылды. Ул «Әл-Мәрҗани» мәчете янында урнашкан һәм сынчы Бакый Урманче проекты буенча ак мәрмәрдән эшләнгән.

Бу хакта тулырак: https://tatar-inform.tatar/news/2018/11/23/175745/

Шәйхразиев Таллинда Сабан туеның татарлар да, башка милләтләр өчен дә оештырылуын искәртә

ТР Премьер-министры урынбасары, Бөтендөнья татар конгрессының Милли шура рәисе Васил Шәйхразиев “Sputnik Эстония”га биргән интервьюсында Эстония башкаласы Таллинда узачак Сабан туеның татарлар гына түгел, башка милләт вәкилләре өчен дә үткәрелүен әйткән.

2019 елның 16 июнендә IV Гомумевропа Сабан туе Эстония башкаласы Таллин үзәгендә Таммсаар паркында узачак.

“Бәйрәмгә Европадан татарлар чакырылачак. Әлбәттә, Таллин һәм Эстониядә яшәүчеләр өчен дә бу зур бәйрәм булачак. Безнеңчә, Сабан туе ул татарлар өчен генә үткәрелә торган бәйрәм түгел. Без Россия Федерациясендә яшибез, бәйрәмгә татарларны, Россиядән чыккан барлык ватандашларны, Европада яшәүчеләрне дә чакырабыз”, — дигән Васил Шәйхразиев.

Милли шура рәисе бәйрәмдә һәркем үзенә кызыклы шөгыль табачагын әйткән. “Милли бәйрәмнәр аша кешеләр бер-берсен якыннанрак белә. Сабан туе татар халкының презентациясе булачак. Ишекләр һәркем өчен ачык”, — дип белдергән.

“Сабан туе – татарлар бәйрәме, ләкин анда бар кеше дә рәхәтләнеп ял итә алачак. “Киләсе елга тагын Сабан туе узсын иде” дип әйтерлек булса, миссия үтәлгән дип санарга була. Киләсе елның 16 июнендә һәркемнең “әйе, мондый бәйрәмнәр берләштерә. Алар Россия, Эстония данын күтәрә, халыклар дуслыгы турында сөйли” дип әйтүен телим”, — дигән В.Шәйхразиев.

tatar-inform.tatar

Рафаэль Вәлиев: Алтын Урда юбилее Татарстан өчен дә бик мөһим

.2019 елда Алтын Урда дәүләте төзелүгә 750 ел тула. Бу юбилей уңаеннан Татарстанда да чаралар узуы көтелә. Бу хакта “Татар-информ” агентлыгына тарих фәннәре докторы, профессор, Казан дәүләт мәдәният институтының фәнни эшләр буенча проректоры Рафаэль Вәлиев сөйләде.

— 2019 нчы елда Алтын Урданың 750 еллыгы уңаеннан, сезнең институтта нинди чаралар үткәреләчәк?

-Без конференция үткәрергә йөрибез. Анда Татарстанның мәдәни мирасын саклау проблемалары белән шөгыльләнүче тарихчылар, культурологлар киләчәк. Бу иң актуаль тема, чөнки Бөек Идел юлы Бөек Идел Болгары яшәгән чорда, ягъни X-XI гасырда иң зур үсешкә ирешкән, ә XIII-XIV гасырларда Алтын Урда заманында тагын да чәчәк аткан.

— Конференциягә чит илләрдән кешеләр чакырылачакмы?

— Әлбәттә, Россия регионнарынан кешеләр чакырабыз. Иң беренче чиратта, Казахстаннан, Әзербайҗаннан чакырырга кирәк, чөнки Бөек Ефәк юлы Казахстаннан Татарстанга керә һәм безнең аша ул Әзербайҗанга, Кавказга чыга. Шулай ук Үзбәкстан, Кыргызстан, Таҗикстаннан кунаклар көтәбез.
Бөек Ефәк юлы белән бәйләнгән ерак чит илләрдән -Швеция, Норвегия һәм Италиядән дә кешеләр чакырулы. Нәкъ XIII-XIVгасырларда Бөек Ефәк юлы Италиягә чыккан.

-Татарстан өчен әлеге юбилей әһәмиятле чарамы?

— Әлбәттә, Алтын Урдатерриториясенең 80 процентын, асылда, элеккегеСоветлар Союзы территориясетәшкилиткән. XII-XV гасырларда Алтын Урда Европа һәмАзияне тоташтырган, шуңа күрә аны Евразия империясе дип тә атап йөрткәннәр.

Татарстан өчен дә бу бик мөһим, чөнки Татарстан Алтын Урда тарихын өйрәнү үзәгенә әверелде. Болгар шәһәренең чәчәк атуы да Алтын Урда чоры белән бәйле. 1240-1270 елларда биредә Алтын Урда үзәге булган.

Әле күптән түгел генә Болгар шәһәрчегенең ЮНЕСКО Бөтендөнья мирасобъектлары исемлегенә кертелүе Алтын Урданың әһәмиятен тагын бер кат ассызыклады. Шуңа күрә Болгар шәһәрлеге һәм без керткән объектлар: шул ук Свияжск, Казан Кремле — алар Алтын Урданың актив чәчәк атуын гәүдәләндерә.

Моннан тыш, мин XIII-XIV гасыр тарихындагы Джучид тәңкәләре (татар тәңкәләре, фәндә Джучи хан исемен йөртәләр) әйләнеше тарихы буенча белгеч.Әлеге вакыт көмеш тәңкәләр — Алтын Урдаүсешенең иң чәчәк аткан чоры. Алтын Урда, шул исәптән Татарстан — уннарча тонна көмеш татар тәңкәләре генә түгел, ә биредә табылган бакыр тәңкәләр территориясе дә. Бу, әлбәттә, шул чорда финанс системасының без сезнең белән бүгенге көндә тоя торган глобальләшү үрнәгенә мисал.

IX-XI гасыр башларында Джучидтәңкәләре ул чорның үзенә күрә доллары булып саналган. Алар нәкъ менә Болгар, Биләр шәһәрләре аша узганнар һәм шул чорның бер өлешен гәүдәләндергәннәр.

-Ничек уйлыйсыз, Татарстанда әлеге чарага әзерлек ни дәрәҗәдә?

— Моның белән фәнни оешмалар шөгыльләнә: Казан Федераль институты, Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты.

Безгә бу тарихи мохитне күрсәтү генә түгел, Алтын Урда мәдәниятенең синкретик характерын ачыклау да мөһим. Ул төрле халыкларның мәдәниятен берләштергән һәм нәкъ менә шуңа күрә дә шундый югары дәрәҗәгә ирешкән. Без әлеге дәүләтнең бөеклеген һәм бүгенге татар халкының мәдәни мирасын гына түгел, ә кайчандыр Алтын Урда составына кергән башка халыкларның мәдәниятен дә күрсәтә алыр идек. Алар: казахлар, үзбәкләр, Кырым һәм Әстерхан татарлары.

Лев Николаевич Гумилев әйткәнчә:“Төрки славян хезмәттәшлеге арасында аталган әлеге симбиоз бүген дә дәвам итә һәм без Татарстан мисалында христиан, мөселман диненең тыныч яшәвен күрәбез, бу нәкъ менә Алтын Урда чоры өчен дә хас иде”.

XIII-XIVгасыр үрнәгендә татар ханнары тарафыннан христиан динен куәтләү, ул тыныч тормышның бер мисалы булып тора. Казан Кремлен генә алсак, биредә Кол Шәриф мәчете белән Благовещениесоборы янәшә тору — шундый хезмәттәшлекнең уникаль күрсәткече.

Болгар тарих археология комплексын ЮНЕСКО Бөтендөнья мирасы исемлегенә керткәндә Һиндстан илчесе: “Болгар шәһәрендә XVIII гасыр чиркәве һәм XV гасыр мәчете , бер-берсеннән бары тик 10-15 метр ераклыкта торуларын һәм аларны җимермәүләренгенә күз алдына китерегез”,- дигән иде. Дөрес, XV гасыр мәчете җимерелгән булса да, бүген ул яңадан торгызылган һәм татарларның зыялылыгын чагылдыра.

Бу хакта тулырак: https://tatar-inform.tatar/news/2018/11/20/175573/

Политолог: Отсутствие нарушений заставляет оппозиционных наблюдателей создавать инфошум.

ЦИК Татарстана оперативно реагирует на информацию о возможных нарушениях на своем официальном сайте.

Самообложение решит первостепенные вопросы жителей муниципалитетов Татарстана благодаря механизму наполнения местных бюджетов. Средства пойдут на самое важное – инфраструктуру и обустройство территории. Об этом заявил кандидат политических наук, доцент кафедры политологии К(П)ФУ Виктор Сидоров.

По мнению политолога, проходящий в Татарстане референдум по самообложению – действительно хорошая инициатива, так как он решает важную задачу наполнения бюджетов муниципальных образований. Механизм самообложения наполнит местные бюджеты для решения наиболее важных для местных жителей вопросов, уверен он.

«Эти бюджеты наиболее близки населению республики, поскольку решают первостепенные вопросы местного значения – создание дорог, строительство инфраструктуры, обустройство территории. Замечательно, что есть такой способ решать эти задачи», – заявил эксперт. И добавил, что инициативу выгодно отличает включенный в ее механизм принцип софинансирования – на каждый рубль, который сдают люди, Татарстан выделяет еще четыре рубля.

«Фактически это инвестиция, у которой есть гарантированная отдача. Поэтому это хорошая инициатива, она заслуживает положительного отношения и одобрения. Думаю, что население ее поддержит», – сказал политолог.

«На местных референдумах в Татарстане в 2018 году оппозиционно настроенным наблюдателям приходится создавать несуществующие инфоповоды, которые никак нельзя квалифицировать как нарушение. К примеру, информация о “карусели”, в которой участвуют три девушки. Доказательством этого по данным наблюдателя из партии “Яблоко” служит фотография коридора, которая не позволяет установить даже принадлежность коридора к участку и Республике Татарстан», – заметил Сидоров.

«На все сообщения о возможных нарушениях оперативно реагирует Центральная избирательная комиссия Республики Татарстан на своем официальном сайте. Также за ходом референдума по вопросам самообложения в 844 населенных пунктах Татарстана следят свыше 1,6 тыс. наблюдателей — членов «Корпуса “За чистые выборы”», – заключил он.

К 18 часам на избирательные участки Республики Татарстан пришли 63,75 процента избирателей

Согласно данным ГАС «Выборы» по состоянию на 18 часов в республике проголосовали 523 558 татарстанцев, что составляет 63,75 процента. Об этом сообщает ЦИК Республики Татарстан.

Напомним, что сегодня голосование на дополнительных выборах депутатов представительных органов местного самоуправления и местных референдумах по вопросам самообложения граждан шло с 7 часов утра. В Республике Татарстан проходили дополнительные выборы по 12 одномандатным избирательным округам в Агрызском, Атнинском, Зеленодольском и Сармановском районах. Местные референдумы были организованы на территории 844 сельских и городских поселений республики.

В организации голосования на дополнительных выборах и местных референдумах в Татарстане были задействованы 44 территориальных избирательных комиссий и 1644 участковых избирательных комиссий, более 10 000 членов избирательных комиссий. Все участки были обеспечены технологическим оборудованием, в том числе необходимым для применения технологии изготовления протоколов с машиночитаемым кодом. Для обеспечения правопорядка и безопасности граждан в местах голосования задействованы сотрудники МВД. Общественный контроль за ходом голосования осуществляли наблюдатели, в том числе 1600 членов Корпуса “За чистые выборы”.

Голосование завершилось в 20.00 часов. Идет окончательное подведение итогов.