Татар журналистика төркемен булдыру өчен, барлык редакцияләр тырышырга тиеш — Илшат Әминов

“Яңа Гасыр” телерадиокомпания җитәкчесе Илшат Әминов татар журналистикасы төркемен туплау өчен татар телле башка басмалар да уйланырга тиеш дигән фикердә.

Исегезгә төшерик, быелдан татар журналистлары бюджет урынында белем ала алмаячак. Шул уңайдан, Казан федераль университетының журналистика һәм медиакоммуникацияләр Югары мәктәбендә журналистика белгечлеге буенча яңа милли медиа (бакалавриат) юнәлешендә белем алырга ярдәм итү өчен, ТНВ максатчан грант оту буенча конкурс игълан итте.

“Без башлап җибәргән проект – өч кенә журналист әзерләү. Бу — билгеле, аз. Моны мин аңлыйм. Төркем ун студенттан торсын дисәк, барыбыз да бу идеяне үстерергә тиеш. Бер студентны — бер басма, икенчесен башкасы җибәрә. Начар булмас иде. Татар телле басмаларның башка редакторлары да теләктәшлек күрсәтсен иде. Татар төркемен булдырырга кирәк. Аны эшләмичә ярамый. Әгәр татар телле пресса яшәсен дисәк, татар телле интернет, радио һәм телевидение яшәсен дисәк, безгә татар журналистлары кирәк.

Филология белеме булганнар белән генә булмый. Анда уктыучылар әзерлиләр. Алар практика үтәргә мәктәпкә йөри. Укытучының фикерләү сәләте башкача.

Элек журналистика факультетында 50 кешедән торган ике төркем бар иде. Ул заманда, хәзерге белән чагыштырганда, массакүләм-мәгълүмат чаралары ун тапкырга азрак иде. Казанда калу, Татарстанда калу — ул инде зур хыял, көчле конкуренция иде. Ә хәзер берсе дә калмады. Килеп төртелдек. Бушка журналист булу бетте. Татар телендә бигрәк тә. Рус журналистлары әле Питерга китеп укый ала, йә булмаса Мәскәүгә. Татар журналистларына кая барырга? Елына 135 мең сум акча кайдан алырга? Шуңа күрә безгә, башка интернет чаралары, редакцияләр белән берләшергә дә татар журналистика төркемен булдырырга кирәк”, – ди Илшат Әминов.

Әминов сүзләренчә, төркем тупланмаса, өч кенә студент өчен курс җыелмаячак. Бу исә – татар журналисты дигән һөнәрнең юкка чыгуына китерәчәк.

http://tatar-inform.tatar/news/2018/04/09/161646/

Галимә Гүзәл Сәйфуллина мөселманнарны зикер кылу тарихы белән таныштырды

Күпләр зикер итүнең нәрсә икәнең аңламый һәм дөрес бәяләми. Зикер кылуның саваплары, тарихы, дәрәҗәсе югары булуны белеп бетермәүчеләр дә бар, — диде «Татар-информ» хәбәрчесенә Татарстан Фәннәр академиясенең Диннәр һәм иҗтимагый фикер тарихы бүлегенең өлкән фәнни хезмәткәре, сәнгать фәннәре кандидаты Гүзәл Сәйфуллина.

Бүген Гүзәл Сәйфуллина Казан дәүләт консерваториясендә «Зикердән мөнәҗәтләргә: татар фольклорында суфичылык элементлары» дигән темага лекция укыды. Ачык лекция кысаларында галимә Аллаһ Тәгаләне истә тоту, зикер әйтү хакында сөйләде. «Зикер» сүзенең аңлатмасын китереп, аның ислам динендә тоткан урынын, әһәмиятен аңлатты. Шулай ук бу мәсьәләгә кагылышлы аңлатмаларны Коръәннән һәм Пәйгамбәребез Мөхәммәд (с.г.в.) сөннәтеннән, хәдисләреннән китерде, тыңлаучыларны зикер әйтү тәртибе, тарихы белән дә таныштырды.

«Зикер дигән сүз “искә төшерү” дип тәрҗемә ителә. Раббысын искә төшерүгә мөселманның намазы, уразасы, хаҗы, зәкәте һәм Аллаһы Тәгалә ризалыгы өчен башкарылган барлык хәерле гамәлләре керә. Мөселманнар көн дәвамында Аллаһу әкбәр, әлхәмдүлилләһи, ләә иләһә илләллаһ дигән сүзләрне кабатлап йөрергә тиешле. Ягъни Аллаһ олугтыр, барлык рәхмәтләр Аллаһы Тәгаләгә генә, Аллаһтан гайре башка ышанулы зат юктыр дигәнне аңлата», — дип билгеләп узды Гүзәл Сәйфуллина.

http://tatar-inform.tatar/news/2018/03/28/160904/

Урал татарлары татар кухнясы фестивален оештырды

Екатеринбургта традицион Татар кухнясы көне булып узды. Ул татар аш-су остасы, танылган кулинар Юныс Әхмәтҗанов истәлегенә багышланды, дип яза «Урал татарлары» сайты.

Екатеринбургта традицион Татар кухнясы көнен Татарстанның Даими вәкиллеге Свердловск өлкәсенең агросәнәгать комплексы һәм өлкәнең гомуми һәм һөнәри белем бирү министрлыгы ярдәмендә оештырган. Екатеринбургның җәмәгать туклану оешмалары да бу эшкә кушылган.

Шундый ук чара Свердловск өлкәсендә 2012-2017 елларда да актив үткәрелеп килгән.

Фестиваль кысаларында һөнәри уку йортлары арасында бәйге оештырылган. Бәйге шартларында әйтелгәнчә, бәйге нәтиҗәсендә җиңүчеләр Казанга коллегалары янына тәҗрибә уртаклашырга бара. Беренчел сөйләшүләр буенча, ул быел 9-12 майга планлаштырылган.

http://tatar-inform.tatar/news/2018/03/25/160618/

Р.Миңнеханов Швейцариядәге татарларга: Телне югалтмас өчен, кулдан килгәнне эшләргә кирәк

Бүген Татарстан Республикасы Президенты Рөстәм Миңнеханов Женева шәһәренә эш сәфәре кысаларында Швейцариядә яшәүче татар диаспорасы вәкилләре белән очрашты. Бу хакта Татарстан Президенты матбугат хезмәте хәбәр итә.

Рөстәм Миңнехановка хәбәр ителгәнчә, 2015 елда Женевада, татар һәм башкорт диаспоралары инициативасы буенча, «Юлдаш» татарлар һәм башкортлар ассоциациясе төзелгән. Оешмага 13 активист керә. Швейцариядә барлыгы 150ләп татар һәм башкорт яши.

Ассоциация җитәкчесе Регина Щеголева берләшмә вәкилләренең даими рәвештә төрле чаралар, шул исәптән татарларның чәй эчү мәҗлесләрен, татар ашлары әзерләү буенча мастер-класслар уздыруларын сөйләде. 2010 елдан башлап ел саен Женевада Сабантуй уздырыла, анда 400ләп кеше җыела. Шәһәр җитәкчелеге бу максатлар өчен сәхнәсе булган мәйданчык бирә.

Татар телен саклап калу мәсьәләсен Гөлҗиһан Кашаева күтәрде. Кашаевлар гаиләсе Швейцариягә 10 елдан артык элек күчеп килгән. Алар үзләренең өч баласын да татарча сөйләшергә өйрәтә. Гөлҗиһан фикеренчә, татар телен саклап калу өчен, аны популяр Google Translate онлайн-тәрҗемә системасына кертү буенча эш алып барырга кирәк. Рөстәм Миңнеханов бу фикерне хуплады һәм Татарстан Республикасы мәгълүматлаштыру һәм элемтә министры Роман Шәйхетдиновка әлеге мөмкинлекне карарга кушты.

Аннары «Юлдаш» ассоциациясе вәкилләре кунаклар өчен татар милли биюен башкардылар, ә француз Гийом Дарлес кубызда уйнау осталыгын күрсәтте.

Рөстәм Миңнеханов Ассоциация вәкилләренә туган телләрен һәм гореф-гадәтләрен саклауга игътибарлары өчен рәхмәт белдерде. «Масштаблы глобализация шартларында күп телләрнең юкка чыгу куркынычы бар. Бу — гаять зур проблема. Шуңа күрә, моны булдырмас өчен, кулдан килгәннең барысын да эшләргә кирәк. Бүген татарларның 30 проценты гына Татарстанда яши, калганнары – Россиянең төрле төбәкләрендә һәм чит илләрдә. Сезнең кебек битараф булмаган кешеләр генә үз телен һәм мәдәниятен саклап калуга зур өлеш кертә. Башкача булса, без аны югалтырга да мөмкинбез», — диде ТР Президенты.

http://tatar-inform.tatar/news/2018/03/23/160497/

Актанышта Әлфия Авзалова музее ачылачак

Россиянең атказанган, Татарстанның халык җырчысы Әлфия Авзалова музееның концепциясе эшләнелә. Бу хакта Татарстан Милли музее генераль директорның фәнни-эзләнүләр буенча урынбасары Светлана Измайлова Татарстан Милли музеенда хәбәр итте.

Бүген Татарстан Милли музеенда Гыйльми советның киңәйтелгән утырышы булып узды. Светлана Измайлова музейның 2017 елдагы эшчәнлегенә нәтиҗә ясады һәм 2018 елга башкарылачак проектларны барлады.

“Татар халкының атаклы җырчысы Әлфия Авзалова исемен мәңгеләштерү уңаеннан Актаныш районында “Моң патшабикәсе” дигән музей ачылачак, — ди Светлана Измайлова. — Музейның фәнни концепциясе эшләнелгән. Хәзерге вакытта булачак музейның экспозиция материалларын максатчан туплау башкарыла”.

Белешмә:  Әлфия Авзалова 1933 елның 15 гыйнварында Татарстанның Актаныш районы Актаныш авылында туган. Биш яшеннән ятим кала, әнисенең сеңлесе тәрбиясендә үсә. 1952 елда Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбленә эшкә килә. Кабатланмас матур тавышка ия җырчы тиз арада ансамбльнең алдынгы башкаручыларыннан берсе булып таныла.

Дөнья халыклары җырларын таныткан өчен, 1960 елда җырчы “Дөнья халыклары арасында тынычлыкны ныгытудагы өлеше өчен” дигән Мактау грамотасы белән бүләкләнә. Ике тапкыр Хезмәт Кызыл байрагы орденына ия була. Әлфия Авзалова Татарстанның халык (1970), Россиянең атказанган артисты (1983), Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт бүләге лауреаты (1992) исемнәренә лаек дип табыла.
Әлфия Авзалова 2017 елның җәендә вафат булды. Казанның Яңа Татар бистәсе зиратына җирләнде.

http://tatar-inform.tatar/news/2018/03/20/160306/

Сайлауларда халык республиканың бердәмлеген күрсәтте — Анатолий Фомин

Россия һәм Татарстан Җәмәгать палатасы вәкилләре сайлаулар артыннан күзәтеп бара. Халык сайлау участокларына килеп, республиканың бердәмлеген күрсәтте. Бу хакта Татарстан Җәмәгать палатасы рәисе Анатолий Фомин хәбәр итте.

Анатолий Фомин сүзләренчә, бүгенге сайлауларда Татарстан Җәмәгать палатасы тавыш бирү барышын даими күзәтә. «Сайлаулар тәмамлануга бик аз вакыт калып бара. Иң мөһим эшебез, нәтиҗә ясау әле алда. Халыкның сайлау участокларыннан өзелмәве, актив булуы куандырды. Бигрәк тә авыл җирлегендә яшәүчеләрнең активлыгы күзәтелде. Халык сайлау участокларына килеп, республиканың бердәмлеген күрсәтте», — дип сөйләде Анатолий Фомин.

Анатолий Фомин сайлауга зур игътибар бирелүен билгеләп үтте. Чит илдән килгән дистәдән артык күзәтүче тикшереп торган.

Татарстан Җәмәгать палатасы рәисе, актив эшләгәннәре өчен журналистларга да рәхмәт cүзләрен җиткерде. «Бик зур эш башкарасыз. Халыкны актив рәвештә мәгълүмәт белән таныштырып торганыгыз өчен рәхмәтемне белдерәм», — диде ул.

http://tatar-inform.tatar/news/2018/03/18/160154/

Германия вәкиле: Татарстанда сайлауларның оештырылу дәрәҗәсе шаккаттырырлык

Халыкара күзәтүче булып эшләгән Штефан Койтер республикада сайлауларга әзерлек вакытындагы профессиональлекне билгеләп үтте.

Ул бүген Россиядә уздырылган сайлауларда беренче тапкыр халыкара күзәтүче сыйфатында эшләвен билгеләп үтте.

“Мине сайлауларның югары һәм профессиональ дәрәҗәдә оештырылган булуы шаккаттыра. Без Казанның барлык участокларында диярлек булдык, сайлауларның оештырылу дәрәҗәсе шаккаттырырлык”, – диде журналистларга Германия вәкиле.

Штефан Койтер Нидерланд һәм Израильдән килгән хезмәттәшләре белән бергә иртәдән эшли башлаган һәм тавышларны санап бетергәнче участокларда булачак.

Иң мөһиме – сайлауларның ирекле һәм бар кеше өчен дә тигез дәрәҗәдә булуы, һәркем участокка килеп теркәлә һәм тавыш бирә ала. Бу сайлаулар әлеге сыйфатларга ия, диде Койтер.

“Сайлау участокларында кайсыдыр кандидатка реклама булмавы мөһим, шуңа күрә һәр кеше мөстәкыйль рәвештә карар кабул итә”, – диде Германиядән килгән халыкара күзәтүче.

Татарстан тавыш бирү күрсәткече буенча Россиянең Европа өлешендә беренче бара

Россиянең Европа өлешендәге төбәкләр арасында бүген көндезге сәгать 12гә тавыш бирүчеләр күрсәткече буенча Татарстан алда бара. Республиканың күрсәткече 38,47 процентны тәшкил итә, дип яза РИА Новости.
2012 елдагы сайлауларда Татарстанның күрсәткече шул ук сәгатькә 35,45 процент иде.
Быел РФ Президенты сайлауларында шулай ук Мордовия (37,9 процент), Брянск өлкәсе (33,51 процент) халкы да актив катнаша.
Россия буенча гомумән алганда, РФ Үзәк сайлау комиссиясе 14.00 сәгатькә игълан иткән мәгълүматларга караганда, 12 сәгатькә илдә тавыш бирүчеләр күрсәткече 34,72 процентка тиң иде. Соңрак Үзәк сайлау комиссиясенең Телеграм-каналы хәбәр иткәнчә, 17.11 сәгатькә ил буенча тавыш бирүчеләр 51,9 процентка җиткән. Хәзер анда әлеге мәгълүмат өч минут саен яңарып тора.

Хокук сакчылар сайлаулар барышында ачыкланган канун бозу очраклары турында хәбәр итте

Татарстанда сайлаулар барышында җитди хокук бозулар булмаса да, кайбер сайлау участокларында коткы таратырга омтылышлар теркәлгән. Татарстан буенча эчке эшләр министры урынбасары Рафаил Гыйльманов Татарстан Республикасы Иҗтимагый палатасының мәгълүмати-эксперт үзәгендә шулай дип белдерде.

“Өченче көн сайлауларга бармаска дигән өндәүләр белән листовкалар тарату очрагы ачыкланды. Без хокук бозучыларны оператив рәвештә тоткарладык. Участок сайлау комиссиясе әгъзаларының берсе сайлауларга бойкот игълан итәргә өндәгән иде”, — диде министр урынбасары.

Аның сүзләренчә, Казанның берничә сайлау участогында хилафлыклар булган. Мәсәлән, Салмачи бистәсендәге 173нче мәктәптә урнашкан 341нче участокта “Яблоко” партиясеннән күзәтүче Леонид Спириннан негатив өндәмәләр белән 13 листовка йолып алынган.

Моннан тыш, сәгать 9.57дә Чистай урамындагы ике сайлау участогында хокук бозулар теркәлгән. Полиция хезмәткәрләре Казанда яшәүче Нигъмәтуллин фамилияле бер кешедә сайлауларга бойкот игълан итәргә дигән өндәүләр язылган листовкалар тапкан. Аңардан 45 листовка һәм 47 буклет йолып алынган. Бу кешегә карата административ беркетмә төзелгән. Алар судта каралачак.

Рафаил Гыйльманов әйтүенчә, аерым күзәтүчеләр сайлау процессына комачаулый дигән хәбәрләр бар.

Тулаем алганда, министр урынбасары, гадәттән тыш хәлләр килеп чыга калса, хокук саклау органнарының көче моңа әзер булуын әйтте.

http://tatar-inform.tatar/news/2018/03/18/160057/

Сайлауларга гаиләләр белән килүчеләр сөендерә – Илдар Гыйльметдинов

Россия Федерациясе Президентын сайлауга гаиләләре белән килүчеләр шактый. Россия Федерациясе Дәүләт Думасының Милләтләр эшләре буенча комитет рәисе Илдар Гыйльметдинов Татарстан Республикасы Иҗтимагый палатасының мәгълүмати-эксперт үзәгендә шул хакта белдерде.

Ул бүген үзенең Мәскәү районында 122 нче мәктәптә тавыш биргәнен әйтте. Депутат, узган сайлауларга караганда, сайлаучыларның саны күп булуын, иртән ачылуга хәтта чират та торганнарын билгеләп узды. “Һәрвакыт 11 ләр тирәсендә барырга тырышам. Иртәннән үк халык күп килгән. Гадәттә, Казан иртүк актив булмый иде. Йокы туйгач, соңрак бара иделәр. Бу очракта халык шактый актив. Гаиләләр белән килүләре сөенечле. Безне дә әти әниләр сайлау участокларына үзләре белән алып килә иделәр. Бу үзенә күрә тәрбия чарасы, киләчәктә эстафета аларга күчәчәгенә ишарә дә”, — диде Илдар Гыйльметдинов.

“Татарстан Россия Федерациясенең әйдәп баручы төбәкләренең берсе. Безгә, республикага, башка субъектлар да карый — Татарстан бу сорауда ничек эшли дип гел кызыксыналар”, — диде.

http://tatar-inform.tatar/news/2018/03/18/160038/