Борынгы уен коралы турында яңа китап әзерләнә

Гөслә уен коралы турында быел яңа китап чыгачак. Бу хакта “Татар-информ” хәбәрчесенә Республика традицион мәдәниятне үстерү үзәгенең әйдәп баручы фәнни хезмәткәре, сәнгать фәннәре кандидаты, гөслә турындагы китапның авторы Эльмира Каюмова хәбәр итте.

“Бу китап фотоальбом сыман булачак, – ди Эльмира Каюмова. – Анда төньяк Казан арты керәшеннәрдә таралган гөсләләрнең фотолары һәм алар турында тиешле мәгълүмат урын алачак. Сирәк очрый торган материалны 2013 елдан бирле экспедицияләрдә үзем тупладым. Китапның төп максаты – гөслә ясауның югалган технологиясен яңартуга булышу, хәзерге осталарга ышанычлы, документаль чыгынаклар бирү”.

Галимнең хезмәте зур фәнни-гамәли кыйммәткә ия. Борынгы уен коралы турындагы китап белгечләргә дә, киң җәмагәтьчелеккә дә адреслана. Проек авторы үзе хәбәр иткәнчә, әлеге басма музыка галимнәре, укытучылар, башкаручылар өчен дә кызык һәм файдалы булачак.

http://tatar-inform.tatar/news/2018/01/03/155467/

Рөстәм Миңнеханов татарстанлыларны якынлашып килүче Яңа ел белән котлады

Кадерле татарстанлылар! Һәрберебез якты өметләр баглаган Яңа ел якынлаша. Бу бәйрәм – якыннарыбыз белән җыелышып, узып баручы елның күңелле мизгелләрен искә алу һәм киләчәккә планнар кору өчен иң күркәм вакыт.

2017 ел республика өчен шактый нәтиҗәле булды. Нефть химиясе һәм машина төзү тармакларында уңышлы проектларны гамәлгә ашыру, киң колачлы модернизацияләү эшләрен башкару нигезендә икътисадый үсеш һәм барлык социаль программаларның үтәлеше тәэмин ителде.

Якынча чирек миллион татарстанлының торак шартлары яхшыртылды.

2017 елда кырлардан җыеп алынган мул уңыш авыл халкының республикабызга зур хезмәт бүләге булды.

Рус архитектурасы һәйкәлләре – Успение соборы һәм Зөя монастыре – ЮНЕСКОның Бөтендөнья мирасы исемлегенә кертелде.

Казанышларыбызда республикада яшәүче һәркемнең хезмәте, өлеше бар, шуның өчен һәрберегезгә зур рәхмәтемне җиткерәм.

Татарстанга һәрьяклап ярдәм күрсәтүе өчен без илкүләм лидерыбыз Владимир Владимирович Путинга олы ихтирамыбызны белдерәбез.

Икътисад өлкәсендәге уңышларыбыз, традицияләребез, Ватанны ихлас ярату хисе республикабызның алгарышлы үсешенә ышаныч тудыра.

Россия Федерациясе Президентын сайлау 2018 елның иң әһәмиятле сәяси вакыйгасы булачак. Әлеге сайлау кампаниясе иҗтимагый-сәяси тотрыклылык һәм гражданлык җаваплылыгы шартларында узар дип ышанам.

Футбол буенча дөнья беренчелегендә катнашучыларны без халкыбызга хас кунакчыллык белән каршы алырга әзерләнәбез. Республикабызда игълан ителгән Лев Толстой елы рухи мирасыбызның аерылгысыз бер өлешен тәшкил иткән гуманизмның җәмгыятебез өчен гаять мөһимлегенә тагын бер дәлил булыр дип уйлыйм.

Безнең уй-фикерләре дә, эш-гамәлләре дә күпмилләтле илебезнең башка халыклары белән уртак. Бу бердәмлекне саклау һәм аны киләчәк буыннарга тапшыру – изге бурычыбыз.

Хөрмәтле татарстанлылар, сезгә чын күңелдән тынычлык, иминлек, барлык игелекле эшләрегездә уңышлар, бәхет һәм шатлыклар телим.

Бәйрәм котлы булсын! Яңа 2018 ел белән!

http://tatar-inform.tatar/news/2017/12/31/155277/

Фотограф Рифхәт Якупов: Фотобәйгеләрдә чын этнография кимегәннән-кими бара

«Дөнья глобальләшә барган саен анда урыныбыз кысыла-кечерәя бара, — дип үзенең пессимистик фикерләре белән уртаклашты «Татар халкының этнографик бизәкләре» фотоконкурсының «Традицияләр һәм гореф-гадәтләр» беренче урынны алган танылган фотограф Рифхәт Якупов. — Мондый конкурсларда да чын этнография кимегәннән-кими бара. Шуңа күрә бу конкурслар тарих өчен эшләве белән зур кыйммәткә ия. Югала барган дөньяны фоторәсемнәрдә сакларга тырышабыз», — дип дәвам итте ул.

Шул ук конкурсның жюри әгъзасы булган икенче бер фотограф Рамил Галиев киресенчә оптимистик рухта иде. Ул Рифхәт Якупов белән килешмәвен белдерде. “Татар дөньясы зур, Этнографик фоторәсемнәр конкурсының георграфиясе киңәя баруы да шуны раслый”, — ди ул.

Искәртеп узабыз, «Татар халкының этнографик бизәкләре» фотоконкурсы җиңүчеләрен бүген Камал исемендәге Татар дәүләт академик театры фойесында оештырылган күргәзмә ачылу тантанасында игълан иттеләр.

Мәгълүмат өчен. «Татар халкының этнографик бизәкләре» фотоконкурсы 2014 елдан башлап “Татар халкының милли үзенчәлеген саклап калу (2014 — 2019)” дәүләт программасы буенча үткәрелә. Лауреатлар “Портрет”, “Традицияләр һәм гореф-гадәтләр” һәм “Халыкчан гамәли сәнгать” номинацияләре буенча билгеләнә.
http://tatar-inform.tatar/news/2017/12/26/155060/

ПРАЗДНИК – ОГОНЬ: КАК ВЫБРАТЬ ФЕЙЕРВЕРК И НЕ ПРЕВРАТИТЬ НОВЫЙ ГОД В ТРАГЕДИЮ

Фейерверки и петарды – уже традиционная забава новогодних праздников. Корреспондент «Татар-информ» разобралась, как правильно выбрать хлопушки, безопасно использовать и при этом не получить административный штраф.

Декабрь и январь традиционно считаются беспокойным временем для сотрудников МЧС. За предыдущий новогодний период в республике произошло 578 пожаров, на которых погиб 41 человек и пострадали 48. Огонь нанес ущерб на более чем 24 миллиона рублей. Чаще всего причиной возгорание становится неосторожное обращение с огнем.

Чтобы сократить печальную статистику, сотрудники МЧС ежегодно проводят профилактические беседы с населением, объясняя где и как использовать пиротехнику.

О правилах обращения с опасными игрушками нам рассказал замначальника управление надзорной деятельности и профилактической работы Главного управления МЧС России по РТ, начальник отдела государственного пожарного надзора и профилактической работы полковник внутренней службы Максим Трущин.

Как выбрать

Предпочтения нужно отдавать тем петардам и хлопушкам, которые продаются в специализированных магазинах. Ни в коем случае не надо покупать пиротехнические изделия на уличных рынках и остановочных площадках.

«Пиротехника во время продажи на открытом воздухе может отсыреть и прийти в негодность. Во время его эксплуатации может произойти непроизвольный взрыв, либо самосрабатывание, при чем это всегда происходит не в самый подходящий момент», – рассказывает Максим Трущин.

Не стесняйтесь при покупке «хлопушек» попросить продавца показать сертификат соответствия, внимательно проверьте состояние упаковки и срок годности. Если вы заметили на корпусе повреждения или следы влаги, лучше отказаться от покупки. В комплекте с товаром должна быть инструкция на русском языке с указанием класса опасности и завода производителям. Не поленитесь внимательно ознакомиться с правилами использования перед тем, как порадовать себя и своих близких яркими огоньками.

Чаще всего люди страдают от петард, которые не имеют фитиль — те, которые нужно чиркнуть об коробок и быстро отбросить. При этом они взрываются именно в руке, рассказывает сотрудник МЧС.

Так, в прошлом году в Елабуге десятилетний ребенок получил термический ожог глаз и лица первой степени, когда пытался взорвать одновременно две петарды-«бомбочки», одна из которых сработала в его руках.

Конечно, не стоит игнорировать и возрастные ограничения, указанные на упаковке – не поддавайтесь на уговоры детей самостоятельно привести фейерверк в действие.

Еще один печальный случай этого года, произошел в Казани. Женщина позволила своему сыну самостоятельно запустить петарду, которая взорвалась у него в руках. Десятилетний мальчик получил рвано-взрывные раны трех пальцев и закрытый перелом ногтевой фаланги правой руки.

Где использовать 

При использовании фейерверков важно учитывать расположение рядом стоящих домов, линий электропередачи и крон деревьев. Ни в коем случае нельзя запускать петарды с балконов, крыш, козырьков зданий и направлять на людей.

«После того, как произошло срабатывание, не стоит подходить к петарде в течение 30 секунд, так как последний залп может по каким-то причиным выстрелить позднее остальных», – обращает внимание Трущин.

Так, в Набережных Челнах мужчина попытался отбросить в сторону упавшую под ноги горящую петарду, чтобы обезопасить рядом стоящую супругу. Ему не хватило буквально доли секунды и хлопок произошел у него в руке. Праздничный день ему пришлось провести в травмпункте с рваными ранами и ожогами.

Самой безобидной пиротехникой считаются бенгальские огни и хлопушки с конфетти, но даже тут нужно соблюдать бдительность.

«После использования бенгальский огонь какое-то время остается горячим, поэтому не выбрасывайте их, пока они не остынут», – рекомендует замначальника управления МЧС.

Запуская фейерверк, выбирайте место вдали от людей, животных, горючих материалов, деревьев, зданий, жилых построек и проводов. При использовании пиротехники опасным считается радиус 35-50 метров, но при сильном ветре расстояние следует увеличить в три-четыре раза, а при скорости ветра более пяти метров в секунду лучше вообще отказаться от опасной затеи.

При поджигании фитиля не наклоняйтесь над самой петардой, лучше производить это действие на расстоянии вытянутой руки и затем быстро отойти на безопасное расстояние. Не пытайтесь сушить пиротехнику на батареях и обогревателях, а также разбирать и или переделывать готовые изделия.

С 20 декабря 2017 года по 10 января 2018 года на территории Республики Татарстан предполагается ввести особый противопожарный режим, а это значит что контролировать действия любителей пиротехники будут в усиленном режиме и запускать салюты можно будет только на специально отведенных для этого площадках. Так что, если соседи будут незаконно отмечать праздник громкими залпами, можете смело вызывать сотрудников МВД или надзорные органы МЧС.

«Штраф за неправомерное использование пиротехники составляет от двух до четырех тысяч рублей, а в период противопожарного режима сумма сумма возрастает», – обращает внимание Максим Трущин.

В прошлом году было предотвращено более тысячи случаев незаконного применения петард и 103 гражданина были привлечены к административной ответственности, делится сотрудник МЧС.

Лучше отказаться от яркого салюта, чем подвергать опасности себя и своих близких, отмечает эксперт.

Геннадий Макаров: Архивларда — байлык! Алар әрәм булып ята

Кичә Jadidfest татар мәдәнияте фестиваленең лекториендә танылган фольклорчы, сәнгать фәннәре кандидаты Геннадий Макаров халык көйләре белән кызыксынган яшь музыкантлар музыкаль “азык” табу юлларын өйрәтте: “Мирасыбызны барлый башлаганда Александр Ключаревны искә төшерә, Җәүдәт Фәйзинең “Халык көйләре” җыентыкларын актара башлыйбыз — алар инде мең кат билгеле, аларда яңалык юк, — ди галим. — Ә яңалык кайда? Әлбәттә, архивларда һәм Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының Мирасханәсендә. Андагы байлык! Беркемдә кулланмый, әрәм булып ята. Ул фән өчен генә булып кала. Ә фән гамәл өчен булырга тиеш”.

Кичә Jadidfest татар мәдәнияте фестиваленең лекториендә танылган фольклорчы, сәнгать фәннәре кандидаты Геннадий Макаров һәм аның студентлары катнашты. Алар тыңлаучыларны Идел буе халыклары кулланган борынгы музыка уен кораллары — думбыра, кыл кубыз һәм башкалар белән таныштырды.

Казан дәүләт консерваториясе педагогы буларак, Геннадий Макаров этномузыкология бүлегенә Идел буенда яшәүче халыклар бик теләп килсә дә, татарлар өчен популяр булмавын борчылып әйтә.

«Консерватория сүзе куркытадыр, әлбәттә. Әмма килегез безгә. Укытырбыз, — ди Геннадий Макаров. — Бу очрашу безнең өчен бик кирәк. Без бергәләп алга таба юнәлешләребезне билгеләр идек».

Лекторийда удмурт кызлары һәм егетләре частушкалар һәм борынгы «Сак-сок» бәетенең удмурт вариантын башкардылар. Очрашу борынгы уен кораларында башкарылган борынгы «Казан маршы» белән тәмамланды.

Мәгълүмат өчен. Jadidfest фестивале Казанның “Смена” үзәгендә көне буе дәвам итте. Чараның төп оештыручысы — Бөтендөнья татар конгрессының татар яшьләре форумы. Фестиваль өченче тапкыр уздырыла.

http://tatar-inform.tatar/news/2017/12/25/154930/

Рөстәм Миңнеханов: Ана телебезне белмәүне, аз куллануны танырга кирәк

«Кызганычка каршы, без ана телебезне белмибез, аз кулланабыз. Моны танырга кирәк», — дип белдерде Татарстан Республикасы Президенты Рөстәм Миңнеханов журналистларга традицион Яңа ел алды очрашуында.

Республика башлыгы телләр белән бәйле мәсьәлә буенча фикерләре белән уртаклашты. Аның фикеренчә, татар теленә туган тел һәм дәүләт теле буларак карау икесе ике төрле нәрсә. «Кызганычка каршы, без ана телебезне белмибез, аз кулланабыз. Моны кабул итәргә кирәк. Һәркайсыбызда татар теленә карата патриотизм хисе булырга тиеш. Менә шул җитми. Һәр кешенең бурычы бу. Ана телеңне белмәү сине бизәми», — диде Рөстәм Миңнеханов.

Президент татар теленең субъектның дәүләт теле булуын ассызыклады. «Без үзебез дә федераль министрлык аша программаны алга этәрергә тиеш булганбыздыр. Бар кеше дә үзен норматив кысаларында эш итте дип уйлады. Менә шушы килештермичә эшләүләр белән шушы проблемага юлыктык», — диде ул.

Президент татар телен укытуда җитешсезлекләр шактый булуын таныды. «Татар телен укыту системасы бик катлаулы, гамәли характерда тугел иде. Шуңа күрә ул русларда гына түгел, татарларда да ризасызлык уятып килде. Хәзер бу мәсьәлә үзенең логик чишелешен тапты. Без үзебез өчен бик күп нәтиҗәләр ясадык. Вакыт күрсәтер, хәзер без булган норматив докумертларга нигезләнергә тиеш. Безгә телләрне популярлаштыру кирәк. Чынлыкта бөтен эшләрне ике телдә алып барырга тиешбез», — дип билгеләп узды Рөстәм Миңнеханов.

http://tatar-inform.tatar/news/2017/12/22/154821/

Окрыленные

На спортивной площадке скорость и азарт! Баскетбол – игра зрелищная. Баскетбол на колясках, скажу я вам, – зрелище не менее захватывающее. Команда инвалидов-колясочников «Крылья барса» — одна из самых молодых в стране, но это не мешает ей занимать призовые места на престижных соревнованиях. Судьба каждого ее игрока – череда поражений, преодолений и побед. Да, все они разные, но все одинаково окрыленные спортом.

— Сейчас мы занимаем второе место по России, — рассказывает мне капитан команды Андрей Чугунов. – Выйти на первое – наша ближайшая цель.

«Крылья барса» была сформирована в 2009 году. За восемь лет она стала гордостью республики, а некоторые ее игроки вошли в сборную страны и защищают сегодня не только честь Татарстана, но и России.

 

История каждого участника команды полна драматизма. Андрея в инвалидное кресло «посадила» производственная травма.

— Когда приходит такая беда, страдаешь не только ты – вся твоя семья, — говорит он. – Одна из самых больших проблем – психологическая. Очень сложно оправиться от первого шока: вот ты был совершенно здоров, бегал, и вдруг даже на бок сам повернуться не можешь. Вдвоем с супругой мы преодолели многое — это Ильсеяр не дала мне раскиснуть! Сейчас я понимаю, что сложности нас закалили.

Сегодня сил и уверенности в себе Андрею не занимать. Но что стоило ему не сломаться, когда даже сидеть приходилось учиться заново? К слову, на это ушел целый год. Следующая цель – освоить коляску. А затем встал вопрос посложнее: куда двигаться дальше, как снова стать полезным? За поступившее предложение создать новую баскетбольную команду схватился как за соломинку.

— Я привел в «Крылья барса» несколько человек. Даже на хоккей специально для этого ездил – выискивал болельщиков в колясках. Спортом интересуется, руки сильные — «Айда к нам!». Одного из ребят в больнице встретил. «Есть желание заняться спортом?», — спрашиваю. «Огромное!». Пришел, попробовал, втянулся.

У ребят в команде разные травмы. И успехи тоже разные: у одного бросок точнее, другой стремительный, как ветер.

— Мы тянемся друг за другом, — говорит их капитан. – Он может? Значит, и я так хочу! Если роста не будет, какой смысл во всем этом? Учимся и у своих соперников. Увидели, как играют ребята из других городов и к следующему турниру всю их технику проработали.

Андрей вспоминает свой первый опыт управления коляской: «толком даже сесть на нее не получалось!». Зато сейчас он с ней в ладу – колеса заменили ему ноги.

— Баскетбол – это не только командная игра, но и физический рост. Мышцы рук, пресс – все окрепло. Сегодня я даже крепче, чем был до травмы – выполняю всю мужскую работу. Дорожку от снега запросто почищу, воды привезу… Часто слышу, как здоровые люди жалуются на свои неудачи. У кого-то проблемы на работе, у кого-то вечная нехватка денег… Ну-ну, думаю я…. Просто, когда ты неожиданно оказываешься в инвалидной коляске, все это уходит на второй план – на жизнь начинаешь смотреть совсем под другим углом.

— Игра для вас – это кайф? – спрашиваю его на прощание.

— Прямо в точку попали! Баскетбол стал для нас настоящей отдушиной. Мы – команда не только на поле, но и в жизни. Всегда поддержим друг друга, и это дорогого стоит.

Когда жить в кайф!

Идея проекта «Клубная жизнь без наркотиков» родилась почти десять лет назад. 2007–й для правоохранительных органов республики был не из легких: темпы роста числа наркозависимых в Татарстане превысили 7%. Скоро этот показатель начнет свое снижение, а проект станет инструментом, позволяющим переломить ситуацию изнутри.

Рыбачь там, где рыба!

Его организатором тогда выступило Министерство по делам молодежи, спорту и туризму РТ, а в его реализацию включились сразу несколько ведомств республики — Управление федеральной службы РФ по контролю за оборотом наркотиков по РТ, МВД по РТ и Республиканский наркодиспансер.

— Нам было важно создать в ночных клубах и на территориях, прилегающих к ним, условия, невозможные для употребления наркотиков, — рассказывает Наталья Пивоварова, руководитель отдела допобразования и социальных программ Министерства по делам молодежи и спорту РТ. – Но это еще не все! Необходимо было разрушить сложившиеся в массовом сознании стереотипы, мол, ночные клубы посещают только наркоманы, и там продают наркотики. Без помощи администрации самих клубов это сделать было бы крайне сложно.

Территория, свободная от наркотиков

Всего за время существования проекта в нем приняло участие 33 ночных клуба республики.

— Мы рады, что идея была поддержана, в том числе и самыми крупными заведениями, — говорит Кирилл Жданов, замначальника Управления наркоконтроля МВД по РТ. — Все участники проекта пришли к пониманию, что вместе мы делаем одно дело. Это позволяет выстраивать диалоги.

Важным аспектом стало обучение персонала ночных клубов. Было проведено более тридцати семинаров. 270 человек, вооружившись знаниями о новых видах наркотиков, встали на «фейс-контроль» и взяли под наблюдение клубные «зоны риска».

В 2016 году сотрудники правоохранительных органов провели в клубах республики 61 операцию. На предмет употребления наркотиков было обследовано около 360 человек. В итоге подозрения подтвердились лишь у 13.

Эволюция клубной жизни

Раздача листовок, трансляция роликов, всевозможные интерактивы в клубах – таким был пиар-арсенал проекта. «Пришло время обновления!», — считают его участники.

На совместное совещание сотрудников Управления наркоконтроля и Министерства по делам молодежи и спорту РТ пригласили и директоров клубов. Как оказалось, последние четко понимают, в каком направлении нужно двигаться.

По словам директора клуба «Арена» Талгата Закирова, сегодня антинаркотическая политика в основном сводится к запугиванию. Но уж так устроены молодые – на негатив стараются не реагировать. Вместе с тем, сегодняшняя молодежь отличается от вчерашней большей ответственностью по отношению к своей жизни.

— Вот на это и нужно делать упор! Ребята хотят быть успешными, здоровыми, красивыми. Но как этого добиться, если употреблять наркотики? Что ты можешь потерять, если пристрастишься к ним? Вот такими противовесами можно зацепить молодых, чтобы в них самих созревало внутреннее решение.

Хочется надеяться, что проект «Клубная жизнь без наркотиков» получит новый импульс на обновление. Станет еще более эффективным, а отдых молодых татарстанцев – еще более здоровым и безопасным.

Мәскәүдә татар телен саклауга багышланган «түгәрәк өстәл» узачак

Иртәгә 21 декабрь көнне Мәскәүнең “Татар Штабы” клубы 18:30 сәгатьтә “Уртак фикер” проекты кысаларында уза торган “түгәрәк өстәлгә” чакыра. “Түгәрәк өстәл” татар телен саклау методлары һәм формаларына багышлана. Бу хакта “Татар-информ” хәбәрчесенә Мәскәү татарларының “Штаб”ы координаторы, меценат Рөстәм Ямалиев хәбәр итте.

“Без татар теле янында туган вазгыятькә бик борчылабыз, уйланабыз. Монда барган әңгәмәдән соң спикерлар белән уртак фикергә киләчәкбез. Беренче чиратта, татар студентларына ничек итеп татар телен кызыклы итеп ясарга, аңа ничек мәхәббәт уятырга икәнлеге турында фикер алышачакбыз. Татар егет-кызлары бер-берсенә карап, татарча сөйләшергә тиеш. Ана сөте белән кермәгәнне “Штаб” сөте белән кертергә җыенабыз”, — диде Рөстәм Ямалиев.

“Түгәрәк өстәл”нең спикеры сәясәт белгече Илшат Сәетов Мәскәү татарларының бергәләшеп аралашуын мөһим дип саный.

“Минемчә, Мәскәү татарларының даими рәвештә күрешеп торулары бик мөһим, чөнки мондагы татарлар ничә гасыр яшәсәләр дә, барыбер диаспора сыман. Мәскәүдә әле татарлыкны саклау механизмнары уйлап табылмаган дип саныйм», — диде ул.

“Мондый түгәрәк өстәлләрне уздыруга Татарстандагы татар теле вазгыяте дә тәэсир итә. Татарстанда татар теле мәҗбүри булганда өметләре бар иде, ул аларга киләчәктә Татарстанга кайтырга терәк булып тора иде. Татар теле дәресләре ихтыяри булып калгач, кешеләр бераз оешты. Аларга Татарстаннан күп ярдәм көтмәскә, үзебезгә дә эшләргә кирәк дигән уй килде. Соңгы арада балалар һәм яшьләр өчен яңа проектлар чынга ашырыла башлады”, — диде сәясәт белгече Илшат Сәетов.

“Түгәрәк өстәл”дә журналистлар, язучылар, сәясәт белгечләре, Мәскәүдәге татар мохтариятенең актив вәкилләре һәм студентлар катнашыр дип көтелә. Кичәнең төп спикерлары: сәясәт белгече Илшат Сәетов, танылган шагыйрь Шамил Идиатуллин, “Звезда Поволжья” газетасының баш редакторы Рәшит Әхмәтов, язучы Рауль Мир-Хәйдәров, Мәскәүнең татар мәктәбе директоры Роза Хәбибуллина. Шулай ук кичәдә Ensemble Suffiks төркеме чыгыш ясаячак.

«Уртак фикер»дә «түгәрәк өстәл» инде дүртенче тапкыр уздырыла. Оештыручылар бу чарада 70 кә якын кеше катнашыр дип өметләнә.

Мәскәүдә “Татар Штабы” проектының 20 еллык тарихы бар, ул татар мәдәниятен хөрмәт иткән 1,5 меңләп кешене берләштерә, биредә татар яшьләре таныша. Көнүзәк мәсьәләләр буенча фикер алышу, очрашулар Таганка урамындагы фатирда оештырылып тора.

http://tatar-inform.tatar/news/2017/12/20/154688/

Татар теле өчен сөйләмне текстка әйләндерү программасы эшләнгән

Бүгенге көндә Гамәли семиотика галимнәре тарафыннан татар сөйләм телен текстка әйләндерү программасы эшләнгән. Әйтергә кирәк, әлеге программа инглиз, рус сөйләмен текстка әйләндерүче башка программалардан сыйфат ягыннан бер дә калышмый. Бу хакта “Татар-информ” хзбәрчесенә Татарстан Фәннәр академиясенең Гамәли семиотика институтының директор урынбасары, физика-математика фәннәре кандидаты Ринат Гыйльмуллин хәбәр итте.

«Инглиз һәм башка телләр өчен бу очракта бер төрлерәк технологияләр кулланыла. Әмма аларның иң яхшыларын татар теленә яраклаштыру үзе бер зур фәнни-тикшеренү мәсьәләсе булып чыкты. Бу проблеманы хәл итү өчен без Төркия, Венгрия, Чехиягә, Мексика һ.б. илләрдә үткәрелгән абруйлы конференцияләрдә чыгыш ясап, аларның тәҗрибәсен өйрәндек. Һәм иң яхшы технологияләрне үзебезнең программаларда кулландык», — ди Ринат Гыйльмуллин.

Бүгенге көндә укылган теләсә нинди татарча текстны 88 процент төгәллек белән язма текстка әйләндереп була. Бу, әйтик, журналистлар өчен аеруча уңайлы программа. Микрофонны куясың да, сөйләмне программа шунда ук текстка әйләндереп бара, язып та торасы юк, ди галимнәр.

Галимнәр сүзләренчә, бу программа тулысынча әзер. Массакүләм куллану мөмкинлеген булдыру өчен сервер гына кирәк. Хәзерге вакытта бу мәсьәләне Фәннәр академиясе хәл итә.

http://tatar-inform.tatar/news/2017/12/19/154599/