Бер булмагач, булмасын!

Илдар Мәҗит, Нәкый Исәнбәт һәм тагын берничә сәнгатькәр авыллардан кайтып килә икән. Юклык заманасы, ди. Һәркем гаиләсенә нинди дә булса ризык алып кайта. Исәнбәт күп итеп йомырка алган. Юлда кайтканда автобус каты сикертеп, Исәнбәт алган йомыркаларның бер өлеше ватыла.

— Һи-и, Нәкый абый, боларны алып кайтып җиткерә алмассың, алда әле сикәлтәләр байтак! — дип, Илдар Мәҗит ватык йомыркалар белән рәттән дистәләгән таза йомыркаларны да берьюлы эчеп бетерә.

Кулга алынган Баян

1946 еллар тирәсендә Татар академия театрының әдәби бүлек мөдире булып Баян Гыйззәт эшли башлый. Бер тапкыр татар артистлары НКВД хезмәткәрләре өчен театр бинасында концерт куярга тиеш булалар. Баяннары булмау сәбәпле, аны милиция хезмәткәрләре клубыннан алып торалар. Икенче көнне ике милиционер, театрга килеп, баянны алып китә. Салих Сәйдәш моны күреп тора да хәйләле генә елмаеп куя. Менә берзаманны театр кешеләре арасында сүз тарала: Баянны кулга алганнар икән. Имеш, аның хаталары чыккан икән дә, ике милиционер бүген килеп алып киткән икән…

Бакый Урманче: «Рәсем сәнгате өлкәсендә зур белгеч юк»

Бакый Урманче, Ватаныннан утыз елга якын читкә тибәрелеп яшәгән шәхес булса да, көр күңелле, шат, дәртле иде. Ләкин бервакыт рәссамның остаханәсенә килеп керсәм, сәерсенеп калдым: Бакый ага уйчан, моңсу, куллары эшсез. Кул бирешкәннән соң, ул өзелгән сүзен дәвам иткәндәй сөйли башлый:

«Бакый ага, сезнең җылаганыгыз бармы?»

— Бакый ага, сезнең җылаганыгыз бармы?

— Бар! Бик еш җылыйм мин, дустым. Илһам Шакир башкаруында «Яшьлегемә кире кайтыр идем» җырын тыңлаганда мин һәрвакыт җылыйм.

Остаз ишетелер-ишетелмәс кенә җыр башлый:

Яшьлегемә йөгреп кайтыр идем,
Йөгреп кайта торган ла юл булса…

Җитмешенче елларда язучы-шагыйрь арасында нинди гадәт булган?

Җитмешенче елларда язучы-шагыйрь арасында шундый бер гадәт бар иде. Иҗат кичәсе уздырганда игъланнарга атаклы җырчыларның, мәшһүр ансамбльләрнең исемнәрен язалар иде. Янәсе, шулай иткәч, халыкны күбрәк җыеп була. Бервакыт «Сибгат Хәким кичәсендә Илһам Шакир катнаша» дип язалар. Кичәгә халык күп килә. Басып торырга урын калмый. Сибгат ага горурлык илә Шәйхи Маннурга әйтә:

— Шигырьне аңлый халык! – ди.

Борынгы татарларда хөкем һәм җәза

Гаепсез кешегә һөҗүм итү борынгыларда иң зур җинаятьтән саналган. Андый адымга барган кешене, җинаяте расланса, үлемгә хөкем иткәннәр. Яки аның шайтан сөяген (ашык сөяген) чәрдәкләгәннәр. Яисә җинаятьченең гаиләсе, каршы якка салган зыянын кайтарып бетергәнче, кол булып торган.

Сугыш вакытында һәр киселгән дошман башы өчен зур мөгезгә шәраб салып биргәннәр.

Сугышта кулга төшерелгән мал — җиңүчегә ганимәт, әсирләр җиңүчегә кол булган.

Муса Биги ничек күп телләр белгән?

Атаклы татар романчысы Заһир Бигинең ир туганы Муса Биги гаять укымышлы кеше булган. Ул бик күп телләр белгән. Дәһли каласында яшәгәндә, аны Мәккәгә чакыртып алалар. Мәккәдә узган Исламчылар корылтаендагы бөтен кәгазь эшләрен Муса Биги алып бара. Һәр ил вәкилләре белән ул тегеләрнең үз телендә сөйләшә икән. Мусаның олы фикер иясе икәнен күргән берәү гаҗәпкә калып сорый:

— Әфәндем, сез Һиндстанның кайсы шәһәрендә белем алдыгыз? — ди.

Галиәсгар Камалның соңгы сүзләре

Балкан сугышы башланган чор. 1912 ел. Галиәсгар абзый Камал, «Йолдыз» газетасының үз хәбәрчесе буларак, Төркиягә китә. Ул Истанбулда, фәкыйрь бер төрекнең чарлагында торып, хәбәрләр яза. Бертуктаусыз яуган көзге яңгырлар, салкын hава үз эшен башкара: Камал Төркиядән бик каты авырып кайта. Авыруы озакка сузыла.

Казандагы изге урыннарны беләсезме?

Сибгат Хәкимнең Актерлар йортында әйткән сүзе:

— «Казанда ничә изге урын бар?» — дип сорасалар, мин: «Өч!» — дияр идем. Берсе — Тукай яшәгән «Болгар»дагы кырыгынчы бүлмә! Икенчесе — Сәйдәш иҗат иткән татар театры. Өченчесе — Сөембикә манарасы!