Сәйдәш маҗаралары

Шомлы, ач елларның берсендә без Бакуга гастрольгә киттек. Театр бинасында репетиция ясап ятабыз. Театрга хәрби кием кигән бер кеше килеп керде. Бик кәттә киенгән бу кеше ян-башына алтатар таккан, кулына ниндидер кара букча тоткан. Әлеге хәрби кеше, бик җитди тавыш белән:

Борынгы татарларда язу-сызу

Тузга язмаганны дөрес булса да сөйләмә, дигән гыйбарә бар. Димәк, безнең борынгы бабаларыбыз каен тузына язган?! Алайса нигә тузга язылган бер генә татарча артефактның да табылганы юк соң? Урысларда «берестяная грамота» дигәне сирәк булса да очрап тора. Билгеле, күренеш үзе булмаса, тиктомалдан төшенчә (яисә, бу очракта – гыйбарә) дә туа алмый. Шуңа күрә, баягы гыйбарәне раслар өчен булса да, татарча-түркчә язылган каен тузы табылыр әле, Аллаһ боерса.

Бакый Урманче: «Шаркылдап көлгән кешеләрне сөймим»

Батулла: Остазым, сезнең рәхәтләнеп көлгәнегез бармы?

Бакый Урманче: Юк! Мин шаркылдап көлгән кешеләрне сөймим! Үзем дә кычкырып көлмимен. Мин елмаям гына. Кеткелдим генә!

Чын шагыйрь нинди була?

Вә кем бар, йөз чөерми милләтеннән,

Көмеш, алтын санәмнәргә табынмас?

Габдулла Тукай, 1910

Аккош күлендә яшәгәндә, Хәсән Туфан бик канатланып, рухланып кайта да Гомәр Бәшир янына керә:

«Оялчан артистка буламыни?»

19.10.1983

Актерлар йортында сөйләшү.

Мине усал, кап-йот хатын, дип сөйлиләр. Ә мин бик юаш, оялчан идем кыз чагымда… Таҗи Гыйззәт, Зәйни Солтанов Камал Өченче, Габдулла Шамук, Шакир Шамильскийлар — менә кемнәргә гашыйк, менә кемнәргә сокланам мин.

Хәсән Туфан беркайчан да карабодай боткасы ашамаган

Хәсән Туфан ул — сабый холыклы акыл иясе.

Сибгат Хәким, 1983

Хәсән Туфан беркайчан да карабодай боткасы ашамаган, диләр. Бер тапкыр хастаханәдә  ятканда, шәфкать туташлары шагыйрьдән:

Язучы-шагыйрь арасындагы гадәт

Җитмешенче елларда язучы-шагыйрь арасында шундый бер гадәт бар иде. Иҗат кичәсе уздырганда игъланнарга атаклы җырчыларның, мәшһүр ансамбльләрнең исемнәрен язалар иде. Янәсе, шулай иткәч, халыкны күбрәк җыеп була.

Үпкәләшү

Азигым белән без гел минем капризым аркасында гына үпкәләшә идек. Шулай да бер тапкыр аның гаебе аркасында Асбест дигән җирдә ачуланыштык. Урал ягында «Сүнгән йолдызлар»ны уйныйбыз. Мин — Сәрвәр. Газиз Айдарский баш режиссер — һәр кичне спектакльдән соң мине каршы ала торган иде. Кием алыштырганны көтеп, театр ишеге төбендә мине каршылaргa секундына кадәр төгәллек белән килә. Берсендә урамга чыксам, Азигым күренми. Бик каты үпкәләдем мин моңа. Үпкәләвем шулкадәр тирән иде ки, торакка кайтып җиткәч тә бүлмәгә кермим, төнге урамда йөренеп торам. Азигымнан үч алам. Уңышлы спектакльдән соң башка артистлар шаулаша-шаулаша төнге чәй эчә. Театрның мәхәббәт гүзәле, прима актриса, җырчы Сара Садыйкова, үксеп җылый-җылый, караңгы урамда ялгызы йөри дә йөри. Шулчак Газиз Айдарский ашыга-ашыга театр ягыннан кайтып килә.