Язучы-шагыйрь арасындагы гадәт

Җитмешенче елларда язучы-шагыйрь арасында шундый бер гадәт бар иде. Иҗат кичәсе уздырганда игъланнарга атаклы җырчыларның, мәшһүр ансамбльләрнең исемнәрен язалар иде. Янәсе, шулай иткәч, халыкны күбрәк җыеп була.

Галим Хәмид Мөштәринең тууына 120 ел

Күренекле галим, физика-математика фәннәре докторы (1937), профессор (1938), ТАССРның (1940) һәм РСФСРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1965), сүрүләр теориясе буенча Казан фәнни мәктәбенә нигез салучы Хәмид Мозаффар улы Мөштәри 1900 елның 22 июлендә Оренбург шәһәрендә туган.

Х.Мөштәри 100дән артык гыйльми хезмәт яза.

Үпкәләшү

Азигым белән без гел минем капризым аркасында гына үпкәләшә идек. Шулай да бер тапкыр аның гаебе аркасында Асбест дигән җирдә ачуланыштык. Урал ягында «Сүнгән йолдызлар»ны уйныйбыз. Мин — Сәрвәр. Газиз Айдарский баш режиссер — һәр кичне спектакльдән соң мине каршы ала торган иде. Кием алыштырганны көтеп, театр ишеге төбендә мине каршылaргa секундына кадәр төгәллек белән килә. Берсендә урамга чыксам, Азигым күренми. Бик каты үпкәләдем мин моңа. Үпкәләвем шулкадәр тирән иде ки, торакка кайтып җиткәч тә бүлмәгә кермим, төнге урамда йөренеп торам. Азигымнан үч алам. Уңышлы спектакльдән соң башка артистлар шаулаша-шаулаша төнге чәй эчә. Театрның мәхәббәт гүзәле, прима актриса, җырчы Сара Садыйкова, үксеп җылый-җылый, караңгы урамда ялгызы йөри дә йөри. Шулчак Газиз Айдарский ашыга-ашыга театр ягыннан кайтып килә.

Драматург Мөхәммәт Әблиевнең тууына 120 ел

Драматург Мөхәммәт Шәриф улы Әблиев 1900 елның 15 июлендә Кама Тамагы районының Даныш авылында туган.

Язучы буларак ул узган гасырның егерменче елларында таныла башлый – хикәяләр (мәсәлән, «Минем дустым сугышта», 1922), повестьлар («Итекче кызы», 1928; «Ком улы», 1929) яза, үзен драматургия өлкәсендә дә сынап карый («Ике туй», 1925; «Лейтенант», 1940). М.Әблиев 1936 елда атаклы «Шәмскамәр» драмасын яза.

Бакый Урманче һәм Флора Әхмәтова-Урманче хатлары

Бакый Урманче һәм Флора апа белән аз булса да аралашып калдым. Флора апа Әхмәтова-Урманче байтак еллар «Сөембикә» журналының редколлегия әгъзасы булып торды. Утырышка килүенең берсендә минем иҗатны күзәтеп барулары, газета-журналларда чыккан шигырьләремнең Бакый Урманченың да, үзенең дә күңелләренә хуш килүе турында әйтте. 1984 елда «Яңгыр җиле» исемле китабым чыккач, Бакый абый китабымны соратып алды. Мин аны автограф белән бүләк иттем. Алга таба «Мизгел» һәм «Гөлләр елы» исемле китапларымны да.

Барганнарымда Флора апа чәй тәкъдим итмичә җибәрми иде. Мөнәсәбәтләре шулкадәр матур, иргә шулкадәр тәрбия-хөрмәт – соклангыч татулык! Күңелләрендә аерым шәхесләргә аерым бер хөрмәт. Хәтта бервакыт Әмирхан Еникиләр белән бер табынга чакырулы булдым. Флора апа кечкенә табаларда, өстен камыр белән капламыйча, төрле төстәге пироглар пешергән. Мүк җиләгеннән – кызыл, лимоннан – сары, кара карлыганнан – күгелҗем. Алар табынны шулкадәр матур итеп бизәп торалар. Тәмнәре дә ашап туйгысыз иде.

Язучы Җәвад Тәрҗемановның тууына 100 ел

Язучы, галим, ТАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1981), 1947 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы Җәвад Әфтах улы Тәрҗеманов 1920 елның 8 июлендә Казанда туган.
1938 елда, 10 сыйныфта укыганда, аның «Галстук» исемле беренче шигырьләр җыентыгы дөнья күрә. Киң танылу алган әсәрләре: «Ябалак һәм Тавык» (1940), «Шуктуган» (1962), «Шаян һәм Наян» (1965), «Көмешкойрык» (1967) әкиятләре һәм «Лобачевскийның яшьлеге», «Алтын дага» романнары (1965).

«Хатынны өч нәрсә картайта»

Сәгыйть Кашшап атлы бер адәмне күргәч, Сәйдәш:

— Нигә кашың җимерек? Әллә авырыйсыңмы? — дип сораган.

— Авырмыйм ла, — дигән Сәгыйть. — Хатын әрли. Иртә гауга, кич гауга. Саласың, ди.

Карлыгач оясы

Бауман урамы, 19 нчы йорт. Әле кайчан гына ачык китапны хәтерләткән бу бина республика зыялыларын, әдәбият-сәнгать әһелләрен туплаган иде. Биредә газетажурнал редакцияләре, китап нәшрияты урнашкан. Олпат язучылар белән бергә яңа каләмен чарлый башлаган яшьләр, авыр ишекне ачып, тылсымлы, мавыктыргыч әдәби мохиткә тәүге адымнарын атлыйлар.

Мәрмәр баскычлардан икенче катка менгәч, уң як коридор аша «Азат хатын» (хәзерге «Сөембикә»), «Ялкын» һәм «Казан утлары» журналлары, Литфонд, Язучылар Союзы… Яшь каләм ияләренең иҗат җимешләре беренче чирканчыкны шушында ала… Аларның язмаларын олпат язучылар укый, киңәшләр бирә, әз генә иҗат очкыны сизелсә дә, үстерергә тырышып, эшләргә илһамландыра, үсендерә һәм матбугатка чыгарырга матди ярдәм дә күрсәтә…

Барудиның кабер ташы

Галимҗан Баруди (1857-1921) – мәшһүр дин галиме, дини реформатор, мәгърифәтче, җәмәгать эшлеклесе, педагог, нашир, журналист. Ул 1921 елның 6 декабрендә Мәскәү шәһәрендә вафат булган. Аның җәсәден, Казанга алып кайтып, Казанның Яңа Татар бистәсе зиратында җирләгәннәр. Каберенә якынча ике метрлы бер таш яздырып куйган булганнар.