Шагыйрь Илдус Гыйләҗевнең тууына 75 ел

Шагыйрь, Татарстан Язучылар берлегенең Һ.Такташ исемендәге әдәби премиясе иясе, Татарстанның атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре, 1990 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы Илдус Сабир улы Гыйләҗев 1946 елның 15 гыйнварында Азнакай районының Урсай авылында туган.

Төп басма китаплары: «Җир китабы» (Мөхәммәт Мәһдиевнең кереш сүзе белән, 1988), «Җилкенү» (1990), «Өмет ае» (1993), «Серле мәгарә» (1995), «Хак сүз» (Фәнзаман Батталның кереш сүзе белән, 2000), «Чатыртау тылсымы» (Нур Әхмәдиевнең кереш сүзе белән, 2001) «Яратканга күрә» (2006) һ.б.

И.Гыйләҗев 2018 елның 19 мартында вафат булды. Мәрхүмнең җәсәде Туйкә авылы (Азнакай) зиратында җирләнде.

Артист Габделфәрт Шәрәфиевнең тууына 70 ел

Татарстан Республикасының атказанган (1989) һәм халык артисты (2011) Габделфәрт Әхәт улы Шәрәфиев
1951 елның 6 гыйнварында Кукмара районының Янил авылында туган.

Ул 1973 елда Ленинград театр институтының татар студиясен тәмамлый һәм Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында эшли башлый.

Г.Шәрәфиев башкарган кайбер рольләр: Мансур – «Әлдермештән Әлмәндәр» (Т.Миңнуллин), Гамир – «Китәм инде» (Р.Хәмид), Миргаян – «Кичер мине, әнкәй» (Р.Батулла), Базарбай – «Ахырзаман» (Ч.Айтматов), Хәйруллин – «Кишер басуы» (З.Хәким), Нугай би – «Идегәй» (Ю.Сафиуллин), Платон – «Баскетболист» (М.Гыйләҗев).

Г.Шәрәфиев 2014 елның 27 декабрендә вафат булды.

Артистка Фирдәвес Хәйруллинаның тууына 70 ел

Татарстан Республикасының халык (1995), Россия Федерациясенең атказанган артисты (2002) Фирдәвес Хәбибулла кызы Хәйруллина 1951 елның 4 гыйнварында Лаеш районының Агайбаш авылында туган.

Ул 1970 елда Казан театр училищесын тәмамлый һәм Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында  артист булып эшли башлый.

Ф.Хәйруллина башкарган кайбер рольләр: Мөршидә – «Мәхәббәтең чын булса» (Х.Вахит), Дания – «Илгизәр + Вера» (Т.Миңнуллин), Эсмеральда – «Зифа» (Н.Исәнбәт), Кәләш – «Кияү белән кәләш» (М.Байҗиев), Маһинур – «Миңлекамал» (М.Әмир), Гөлемхан – «Ахырзаман» (Ч.Айтматов), Мәрфуга – «Кишер басуы» (З.Хәким), Зөләйха – «Зөләйха» (Г.Исхакый), Саимә – «Әни килде» (Ш.Хөсәенов).

Ф.Хәйруллина 2003 елның 15 июлендә вафат булды.

 

Язучы Хөсәен Вәлиәхмәтовның тууына 70 ел

Язучы һәм журналист, 2005 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы Хөсәен Хәсән улы Вәлиәхмәтов 1950 елның 22 декабрендә Татарстанның Әлмәт шәһәрендә туган.

Вәлиәхмәтовлар гаиләсе 1956 елда Татарстанның Аксубай районындагы Иске Кыязлы авылына күчеп кайта.

1968-1973 нче елларда Х.Вәлиәхмәтов Казан дәүләт университетының журналистика бүлегендә укый. 2003 елда исә ул Казан дәүләт университетында кандидатлык диссертациясе яклый һәм шуннан бирле Татар дәүләт гуманитар-педагогика университетында психология фәнен татарча укыта.

Х.Вәлиәхмәтов 2020 елның 27 гыйнварында вафат булды һәм аның җәсәде Самосырово бистәсендәге мөселман зиратында җирләнде.

Җырчы Фәридә Кудашеваның тууына 100 ел

РСФСРның атказанган (1972), БАССРның (1968) һәм Татарстанның халык артисткасы (1990), ТРның Г.Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (1996), мәшһүр җырчы Фәридә Яһүд кызы Кудашева 1920 елның 15 декабрендә Башкортстанның Чишмә районындагы Келәш авылында (шагыйрь Мостай Кәрим дә шушы авыл тумасы) дөньяга килгән.

Шагыйрь Хәсән Туфанның тууына 120 ел

Татар әдәбиятының классигы, Татарстанның Г.Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (1966), 1934 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы Хәсән Фәхри улы Туфан (Гөлзизин, Хәзрәтов, Кусинов) 1900 елның 27 ноябрендә (яңа стиль белән – 9 декабрьдә) Чистай өязенең Аксубай волостендагы (хәзерге Аксубай районы) Иске Кармәт авылында урта хәлле крестьян гаиләсендә сигезенче бала булып туган.

1914 елда Хәсән, бертуган абыйлары фатихасы белән, Уфадагы «Галия» мәдрәсәсенә укырга керә һәм анда, Ш.Бабич һәм С.Кудаш белән бергә, Галимҗан Ибраһимовтан дәресләр ала.

«За лай собаки»

Татар дәүләт академия театрында, реквизит цехында бугай, Солтан исемле бик кечкенә, ябык гәүдәле кеше эшләде. Халык телендә андый кешеләрне, җитлекмичә туган, дип йөртәләр. Ул сүзгә юмарт, шаян телле иде. Реквизит эше белән бергә, ул сәхнә артында тавыш эффектлары эшен дә алып бара иде: җил, яңгыр, мылтык ату тавышлары, мәче булып мияулау, эт булып өрү…

Туфан Миңнуллин юксындыра

Язманың башын монда укый аласыз

Әдәбият классигы Туфан ага Миңнуллинның үзе исән чагында Түбән Камага килеп караган соңгы премьерасы – 2011 елның 27 мартында куелган «Нәзер» белән бәйле истәлек-хатирәләремне дә, тарих буларак, ак кәгазь битенә төшерүне лязем таптым. Гадәт буенча, олпат язучыбыз, кесә телефоныма шылтыратып: «Илзирә, без сезнең авылны узып барабыз, син кайда?» – дип сорады. Мин инде алдагы көнне танылган актриса Нәҗибә апа белән телефоннан сөйләшкәнлектән, Туфан аганың премьерага безгә киләсен белә идем. Спектакль тәмам булгач, Туфан ага үзенә бирелгән чәчәк бәйләмен: «Мә, монысы сиңа, Илзирәгә», – дип, миңа сузды. Премьерадан соң әле алар театр режиссеры Рөстәм Галиев белән шактый гына фикер алыштылар.

Туфан Миңнуллин юксындыра

Язманың башын монда укый аласыз

Моннан нәкъ 13 ел элек булган бер истәлек-хатирәне дә укучылар хозурына ирештерүне мәслихәт саныйм. Җиһанда мул уңышлы көз хакимлек иткән сентябрь ае иде ул. Чаллыдан Казанга кайтышлый, Туфан абыйлар бездә тукталды. Әдипнең балык яратканын Нәҗибә апа Ихсановадан ишетеп белгәнгә, итле бәлеш янына күп итеп кетердәп торган Зәй елгасы балыкларын да кыздырган идек.

Туфан Миңнуллин юксындыра

Моннан нәкъ 15 ел элек кишергә су сипмәү серенә дә Туфан абыйлар бакчасында төшенгән идем мин, авыл кызы булып та, шуны белмәгәнмен. Язмамда, алга китеп булса да, шул хакта ассызыклап китим әле…